Thư khen Đại đội thứ bảy Việt Nam giải phóng quân
Thư khen Đại đội thứ bảy Việt Nam giải phóng quânCách mạng tháng Tám năm 1945, là cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo, đánh đổ ách thống trị của đế quốc, phong kiến, giành độc lập, tự do. Thành công của Cách mạng tháng Tám năm 1945 là kết quả 15 năm đấu tranh của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương; đưa Việt Nam từ một nước thuộc địa nửa phong kiến thành một nước độc lập và dân chủ nhân dân, góp phần thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới[1]. Để có được thành công đó, Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân – Việt Nam giải phóng quân (tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam) có vai trò quan trọng đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
Ngay sau khi thành lập được 2 ngày, đội quân nhỏ bé ấy với trang bị vũ khí hết sức thô sơ, phần lớn là giáo, mác, chưa hề qua huấn luyện quân sự, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Chỉ huy trưởng Võ Nguyên Giáp đã lập tức tiến hành tấn công tiêu diệt hoàn toàn đồn Phai Khắt (ngày 25/12/1944) và đồn Nà Ngần (ngày 26/12/1944) do người Pháp chỉ huy. Phát huy thắng lợi vang dội đầu tiên đó Đội Việt Nâm Tuyên truyền Giải phóng quân liên tiếp tổ chức tấn công giặc Nhật, hạ đồn Đồng Mu (ngày 5/2/1945), phục kích đánh địch trên đường Nà Ngần đi Bến Le (ngày 25/2/1945)… Khu giải phóng Cao-Bắc-Lạng được mở rộng, góp phần to lớn động viên, cổ vũ nhân dân ta càng tăng thêm tin tưởng vào con đường khởi nghĩa vũ trang của Đảng là tất thắng.
Ngày 9/3/1945, phát xít Nhật nổ súng đánh thực dân Pháp, độc chiếm Đông Dương. Ngày 12/3/1945, Trung ương Đảng ra chỉ thị đẩy mạnh phong trào kháng Nhật cứu nước, sẵn sàng chuẩn bị tổng khởi nghĩa khi có thời cơ. Tháng 4/1945, Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị Quân sự Cách mạng Bắc Kỳ tại Hiệp Hòa, Bắc Giang. Hội nghị quyết định thống nhất các đội vũ trang thành Việt Nam Giải phóng quân. Ngày 15/5/1945, Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân và Cứu quốc quân gặp nhau tại địa điểm sau đình làng Quặng, xã Định Biên, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Tại đây, đồng chí Võ Nguyên Giáp tuyên bố thống nhất các tổ chức vũ trang cách mạng trong cả nước thành Việt Nam Giải phóng quân. Lực lượng ban đầu của Việt Nam Giải phóng quân gồm 13 đại đội (thống nhất từ các Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân, Trung đội Cứu quốc quân) và các đội vũ trang tập trung ở các tỉnh, huyện. Sự ra đời của Việt Nam Giải phóng quân đánh dấu sự trưởng thành mới của tư duy và chỉ đạo công tác quân sự của Đảng ta. Khu Giải phóng Việt Bắc, chiến công của Đại Đội thứ bảy Chấp hành chỉ thị của đồng chí Hồ Chí Minh về việc thành lập một căn cứ cách mạng rộng lớn ở Việt Bắc, ngày 4/6/1945, Tổng bộ Việt Minh triệu tập Hội nghị tuyên bố thành lập Khu Giải phóng. Phạm vi Khu Giải phóng bao gồm hai căn cứ địa lớn, tức là 6 tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Hà Giang, Tuyên Quang, Thái Nguyên, một số vùng phụ cận thuộc các tỉnh Bắc Giang, Vĩnh Yên, Phú Thọ, Yên Bái. Khu Giải phóng đặt dưới sự lãnh đạo của Uỷ ban Chỉ huy lâm thời. Để xây dựng Khu Giải phóng vững chắc về mọi mặt chính trị, quân sự, kinh tế, văn hoá, Uỷ ban Chỉ huy lâm thời, các Uỷ ban nhân dân cách mạng do dân cử đã ra sức huy động mọi lực lượng trong khu từng bước thực hiện 10 chính sách lớn của Việt Minh: một, thủ tiêu lực lượng của Nhật, trừ khử Việt gian, trừng trị lưu manh; hai, tịch thu tài sản của lũ giặc cướp nước và của Việt gian làm của chung toàn dân hoặc chia cho dân nghèo; ba, thực hiện phổ thông tuyển cử và các quyền tự do dân chủ; bốn, vũ trang quần chúng, động viên quần chúng tham gia xây dựng du kích, ủng hộ giải phóng quân chống Nhật tấn công vùng giải phóng; năm, tổ chức khai hoang, khuyến khích sản xuất, thực hiện kinh tế tự túc cho Khu Giải phóng; sáu, quy định ngày lao động, thi hành kỷ luật bảo hiểm, cứu tế xã hội; bảy, chia lại ruộng đất công, giảm địa tô, giảm lợi tức, hoãn nợ; tám, bỏ thuế khoá và phu dịch do chế độ thực dân đặt ra, dự định đặt thuế luỹ tiến lợi tức duy nhất và nhẹ; chín, chống nạn mù chữ, huấn luyện quân sự, chính trị phổ thông cho nhân dân; mười, dân tộc bình đẳng, trai gái ngang quyền [2]. Lập Khu Giải phóng là chủ trương và quyết định sáng suốt của lãnh tụ Hồ Chí Minh. Khu Giải phóng ra đời với việc thực hiện 10 chính sách của Việt Minh, hơn 1 triệu đồng bào thuộc các dân tộc khác nhau bắt đầu được hưởng một cuộc sống tự do độc lập do cách mạng đem lại. Khu Giải phóng ra đời đã tạo thêm thanh thế cho Việt Minh trước nhân dân trong nước cũng như trước lực lượng dân chủ thế giới. Khu Giải phóng được thành lập tạo điều kiện và thúc đẩy phong trào cách mạng trên cả nước, trước hết là ở Bắc Kỳ tiến mạnh mẽ hơn nữa. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, hiện đang lưu giữ một hiện vật giấy (số đăng ký 3404 GI-19) có giá trị lịch sử cao, một trong những minh chứng cho quá trình hình thành và phát triển của Việt Nam Giải phóng quân (tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam). Đó chính là Thư khen Đại đội Thứ bảy, Việt Nam Giải phóng quân, có chữ ký của đồng chí Võ Nguyên Giáp thay mặt Ủy ban chỉ huy lâm thời Khu Giải phóng, khen ngợi tinh thần chiến đấu của Đại đội Thứ bảy Việt Nam Giải phóng quân, ngày 13/6 năm Ất Dậu.
Thư khen Đại đội thứ bảy Việt Nam giải phóng quân Trong thư viết: “Ủy ban khu giải phóng vừa nhận được tin, trong khi giặc Nhật tràn vào cướp phá phủ Ngô Quyền thì Đại đội thứ bảy đã đặt kế hoạch thiêu hủy Chợ Chu và đã xung phong đánh giặc Nhật ròng rã 5 ngày đêm làm cho quân Nhật phải thiệt hại to. Dân chúng nhờ đó không bị hoang mang và lo sợ. Ủy ban khu hoan nghênh tinh thần chiến đấu của các đồng chí. Mong rằng trong lúc thắng các đồng chí không nên kiêu và sau này sẽ vận dụng kinh nghiệm đã thu thập được để chiến thắng quân địch trong những trận vẻ vang, oanh liệt hơn nữa, làm sao cho càng chiến đấu thì lực lượng ta về tinh thần và vũ khí càng tăng gia”. Đây chính là cơ sở để Tháng Tám năm 1945, Hội nghị đại biểu toàn quốc của Đảng họp tại Tân Trào khẳng định: “Cơ hội rất tốt cho ta giành độc lập đã tới” và quyết định phát động toàn dân khởi nghĩa giành chính quyền từ tay phát xít Nhật và tay sai trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương; đề ra ba nguyên tắc bảo đảm 2 tổng khởi nghĩa thắng lợi, đó là: “tập trung, thống nhất, kịp thời”. Đúng 23 giờ ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa ra Quân lệnh số 1 hiệu triệu toàn dân tổng khởi nghĩa. Ngày 16/8/1945, Đại hội Quốc dân họp tại Tân trào thông qua “10 chính sách lớn của Việt Minh”; thông qua “Lệnh tổng khởi nghĩa”; quy định quốc kỳ, quốc ca; thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Trung ương, tức Chính phủ Lâm thời do đồng chí Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi nhân dân cả nước tổng khởi nghĩa, trong đó chỉ rõ: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân cả nước đồng loạt vùng lên tổng khởi nghĩa, giành chính quyền. Từ ngày 14 đến ngày 18/8, cuộc tổng khởi nghĩa nổ ra giành được thắng lợi ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, đại bộ phận miền Trung, một phần miền Nam và ở các thị xã: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Hội An, Quảng Nam... Ngày 19/8, khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Hà Nội. Ngày 23/8, khởi nghĩa thắng lợi ở Huế và ở Bắc Cạn, Hòa Bình, Hải Phòng, Hà Đông, Quảng Bình, Quảng Trị, Bình Định, Gia Lai, Bạc Liêu... Ngày 25/8, khởi nghĩa thắng lợi ở Sài Gòn - Gia Định, Kon Tum, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Trà Vinh, Biên Hòa, Tây Ninh, Bến Tre... Ở Côn Đảo, Đảng bộ nhà tù Côn Đảo đã lãnh đạo các chiến sĩ cách mạng bị giam cầm nổi dậy giành chính quyền. Chỉ trong vòng 15 ngày cuối tháng 8/1945, cuộc tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi hoàn toàn, chính quyền trong cả nước về tay nhân dân. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) lịch sử, trước cuộc mít tinh của gần một triệu đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ Lâm thời trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời (nay là Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Từ đó, ngày 2/9 là Ngày Quốc khánh của nước ta./. [1] Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam [2] Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t.7, tr. 541-545


