Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt – Những quyết sách đưa đổi mới vào cuộc sống

Võ Văn Kiệt, người thanh niên ở xã Trung Hiệp, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long tham gia cách mạng từ tuổi 16, về sau trở thành người đứng đầu Chính phủ trong những năm đầu đổi mới. Từ đấu tranh giành độc lập đến xây dựng đất nước, nhiệm vụ của ông thay đổi cùng lịch sử. Dấu ấn tiêu biểu của chặng đường sau là những quyết sách tháo gỡ ách tắc kinh tế, trong đó có đường dây 500 kV Bắc–Nam: từ tình trạng miền Nam thiếu điện trong khi miền Bắc có nguồn dư thừa đến một hệ thống truyền tải nối liền các miền. [1][2]

Từ Vũng Liêm đến những địa bàn kháng chiến

Ông sinh ngày 23/11/1922, tên khai sinh là Phan Văn Hòa, thường được gọi gần gũi là Sáu Dân. Năm 1938, ông tham gia phong trào Thanh niên phản đế; tháng 11/1939 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Những hoạt động ở quê nhà và việc tham gia khởi nghĩa Nam Kỳ tại Vũng Liêm mở đầu cho gần bảy thập niên hoạt động cách mạng. [1]

Từ năm 1941 đến năm 1945, Võ Văn Kiệt hoạt động ở Rạch Giá, tham gia Tỉnh ủy lâm thời và cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại tỉnh. Sau Cách mạng Tháng Tám, khi thực dân Pháp tái chiếm Nam Bộ, ông làm Ủy viên Chính trị dân quân cách mạng liên tỉnh Tây Nam Bộ. Năm 1950, ông đảm nhiệm công việc Phó Bí thư rồi Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu. Địa bàn công tác mở rộng, trách nhiệm cũng lớn dần qua thực tiễn kháng chiến. [1]

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách ở Nam Bộ. Năm 1955, ông là Ủy viên Xứ ủy Nam Bộ, Phó Bí thư liên Tỉnh ủy Hậu Giang; sau đó được điều về Khu Sài Gòn–Gia Định, rồi làm Bí thư Khu ủy Khu 9. Từ năm 1973 đến năm 1975, ông là Ủy viên Thường vụ Trung ương Cục miền Nam. Khi chuẩn bị giải phóng Sài Gòn, ông được phân công làm Bí thư Đảng ủy đặc biệt trong Ủy ban Quân quản thành phố. [1]

Khi nhiệm vụ chuyển sang kiến thiết

Đất nước thống nhất đặt trước Võ Văn Kiệt những công việc khác với thời chiến. Năm 1976, ông giữ chức Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh; cuối năm được phân công làm Bí thư Thành ủy. Tháng 4/1982, ông đảm nhiệm chức Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước. Từ công tác tại một đô thị lớn, ông chuyển sang điều hành, hoạch định trên phạm vi cả nước. [1]

Những năm đầu đổi mới, đất nước đối diện lạm phát, thiếu lương thực và bao vây cấm vận. Trên cương vị lãnh đạo Chính phủ, Võ Văn Kiệt góp phần cụ thể hóa đường lối đổi mới thành chính sách và công việc thực tế. Bài hồi ức trên Báo Nhân Dân ghi nhận ông coi trọng các chuyến đi cơ sở, lắng nghe giải pháp từ thực tiễn, tổ chức Chính phủ tháo gỡ khó khăn thay vì chỉ cân đối những chỉ tiêu kế hoạch. Tháng 8/1991, ông được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng; tháng 9/1992 được bầu làm Thủ tướng Chính phủ. [1][2]

Tháo điểm nghẽn, nối những miền đất nước

Đường dây 500 kV Bắc–Nam cho thấy rõ cách ông biến một yêu cầu cấp bách thành hành động. Khi Thành phố Hồ Chí Minh còn phải luân phiên cắt điện hai đến bốn ngày mỗi tuần, các tổ máy thủy điện Hòa Bình ở phía Bắc đã tạo ra năng lực dư thừa. Ông bảo vệ quyết định xây dựng đường dây, nhận trách nhiệm và trực tiếp chỉ đạo thực hiện trong giai đoạn 1992–1994. Thành quả thuộc về cả lực lượng xây dựng và các địa phương, nhưng vai trò quyết đoán của người đứng đầu Chính phủ là một phần quan trọng đưa công trình đến thành công. [2]

Đóng góp của ông còn gắn với hệ thống thủy nông, giao thông và các cụm, tuyến dân cư vùng ngập lũ đồng bằng sông Cửu Long, nhất là Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên. Trên lĩnh vực đối ngoại, ông cùng tập thể lãnh đạo thực hiện đường lối rộng mở. Sáng 12/7/1995 tại Hà Nội, ông đọc tuyên bố bình thường hóa quan hệ ngoại giao Việt Nam–Hoa Kỳ, một dấu mốc của quá trình đưa đất nước thoát thế bao vây và mở rộng hội nhập. [1][2]

Những năm sau nhiệm kỳ và di sản

Sau nhiệm kỳ đứng đầu Chính phủ, từ tháng 12/1997 đến tháng 4/2001, Võ Văn Kiệt làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Ông từ trần ngày 11/6/2008; được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao Vàng, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng khác. Nhìn từ trước và sau những đóng góp ấy, di sản của ông hiện rõ trong các công trình hạ tầng, những bước mở cửa và cách điều hành gắn với thực tiễn: góp sức cùng cả nước chuyển từ giành độc lập, thống nhất sang kiến thiết và phát triển. [1][2]

Nguồn tư liệu

[1] Thông tấn xã Việt Nam: Đồng chí Võ Văn Kiệt (1922-2008) - Ủy viên Bộ Chính trị khóa: IV (dự khuyết), V, VI, VII, VIII

https://nvsk.vnanet.vn/dong-chi-vo-van-kiet-1922-2008-uy-vien-bo-chinh-tri-khoa-iv-du-khuyet-v-vi-vii-viii-1-187309.vna

[2] Báo Nhân Dân: "Dấu ấn Võ Văn Kiệt" trong sự nghiệp đổi mới của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta

https://nhandan.vn/dau-an-vo-van-kiet-trong-su-nghiep-doi-moi-cua-dang-nha-nuoc-va-nhan-dan-ta-post726009.html

Nguồn ảnh

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, ngày 25/3/1993. Ảnh: Văn phòng Nội các Nhật Bản (首相官邸ホームページ), qua Wikimedia Commons.

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mr._Vo_Van_Kiet.jpg