THÙNG ĐẠN THỨ 50 VÀ NGƯỜI CHIẾN SĨ TUỔI HAI MƯƠI

Ngày 20 tháng 8 năm 1972.

Bên bến phà Gianh, Quảng Bình, tiếng máy bay, tiếng bom và tiếng đạn nổ hòa vào nhau giữa một vùng đất vốn đã nhiều tháng trời không có một ngày thực sự bình yên.

Trong một ngôi nhà gần bến phà, những hòm đạn của bộ đội bắt đầu bén lửa.

Nếu ngọn lửa lan rộng, cả kho đạn có thể phát nổ.

Giữa lúc mọi người tìm cách cứu người, cứu tài sản, một chiến sĩ Công an trẻ lao vào đám cháy. Anh cùng đồng đội và nhân dân liên tục chuyển những hòm đạn đang bị lửa bao vây ra ngoài.

Một hòm.

Rồi mười hòm.

Hai mươi...

Ba mươi...

Cho đến hòm đạn thứ 50.

Một quả đạn 85 ly phát nổ.

Người chiến sĩ trẻ bị thương rất nặng.

Anh tên là Huỳnh Kim Trung.

Và khi ấy, anh vừa tròn 20 tuổi.

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Huỳnh Kim Trung

Lá đơn xin đến nơi ác liệt nhất

Huỳnh Kim Trung quê ở Thủ Dầu Một, Bình Dương. Năm 1972, anh đang là thực tập sinh của Trường Công an Trung ương, nay là Học viện An ninh nhân dân.

Đó là thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn vô cùng ác liệt. Quảng Bình nằm trên tuyến vận chuyển chiến lược chi viện cho chiến trường miền Nam. Những cây cầu, con đường, bến phà trở thành mục tiêu đánh phá liên tục của máy bay Mỹ.

Trong khi nhiều người cùng trang lứa còn ngồi trên ghế nhà trường, Huỳnh Kim Trung lại muốn được đến chính nơi bom đạn dữ dội nhất.

Tư liệu của Cục Cảnh sát giao thông ghi lại một chi tiết đặc biệt: anh đã viết đơn bằng máu xin được vào tuyến lửa Quảng Bình, làm nhiệm vụ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông ở khu vực bến phà sông Gianh.

Nguyện vọng ấy được chấp thuận.

Người học viên Công an tuổi đôi mươi rời mái trường, đến với bến phà Gianh – một trong những “tọa độ lửa” trên tuyến giao thông huyết mạch Bắc – Nam.

Từ đây, cuộc đời ngắn ngủi của Huỳnh Kim Trung gắn với những đoàn xe, những chuyến phà và những trận bom.

Bom vừa dứt, anh đã có mặt trên đường

Nhiệm vụ của người Cảnh sát giao thông nơi tuyến lửa khi ấy không chỉ là điều tiết phương tiện.

Mỗi chuyến xe qua được bến phà là thêm người, thêm hàng hóa, vũ khí và phương tiện được đưa tới chiến trường.

Bởi vậy, giữ cho con đường thông suốt cũng chính là chiến đấu.

Ngày 16/4/1972, một đoàn xe bộ đội vừa đến khu vực phà sông Gianh thì bị máy bay Mỹ phát hiện, đánh phá. Bom phá, bom bi khiến mặt đường hư hỏng, thanh chắn barie đổ xuống, đoàn xe mắc lại giữa khu vực nguy hiểm.

Nếu đoàn xe không được giải phóng nhanh, một đợt oanh kích tiếp theo có thể gây tổn thất rất lớn.

Từ nơi trú ẩn, Huỳnh Kim Trung lao ra.

Bất chấp máy bay vẫn đang hoạt động phía trên, anh nâng thanh barie, dẹp đường và hướng dẫn từng chiếc xe nhanh chóng thoát khỏi khu vực vừa bị đánh phá.

Chưa đầy hai tuần sau, ngày 29/4/1972, bến phà lại bị ném bom.

Một chiếc xe chở đạn bốc cháy.

Huỳnh Kim Trung cùng trạm trưởng lấy bao tải thấm nước, lao vào dập lửa. Anh đưa người lái xe bị thương đi cấp cứu rồi lại quay trở về làm nhiệm vụ thông đường.

Bom tiếp tục trút xuống.

Đất đá vùi lấp người chiến sĩ trẻ.

Nhưng từ đâu đó vang lên tiếng kêu cứu.

Anh lại vùng dậy, tìm đến nơi có người bị thương, cõng nạn nhân đi cấp cứu.

Những chuyến xe phải tiếp tục đi

Ngày 12/6/1972, một chiếc phà chở bốn xe hàng của Đoàn 559 gặp sự cố, nước tràn vào khoang và chìm xuống sông.

Huỳnh Kim Trung lập tức lao xuống cứu người.

Khi mọi người đã vào được bờ, nhìn những kiện hàng vẫn nổi giữa dòng sông, anh không dừng lại. Trung chạy nhiều cây số vào các khu dân cư, báo chính quyền và vận động nhân dân cùng ra sông cứu hàng.

Hàng chục tấn hàng hóa, sách báo dành cho chiến trường miền Nam được đưa lên bờ.

Đó chỉ là một trong rất nhiều lần người chiến sĩ trẻ bước ra khỏi nơi an toàn khi bom đạn vẫn còn đe dọa.

Tư liệu lịch sử của Cục Cảnh sát giao thông ghi nhận Huỳnh Kim Trung đã tham gia chiến đấu hàng trăm trận tại tuyến lửa Quảng Bình.

Nhưng giữa một cuộc chiến khốc liệt như thế, người thanh niên 20 tuổi ấy vẫn có những phút rất đỗi đời thường.

Anh viết nhật ký.

Viết về đồng đội.

Viết về những người mẹ Quảng Bình.

Viết về những cô gái thanh niên xung phong, những em nhỏ, những ngôi nhà vừa bị bom đánh sập rồi lại được dựng lên.

Và trong những trang viết còn lưu lại có hai câu như một lời tự nhủ của chính anh:

“Nếu lòng ta cứ sợ mưa sa
Thì nắng đẹp mùa xuân đâu sẽ thấy.”

Anh hiểu rất rõ hiểm nguy ở phía trước.

Nhưng vẫn lựa chọn bước tới.

Thùng đạn thứ 50

Đêm 20/8/1972, máy bay Mỹ tiếp tục đánh phá khu vực gần bến phà Gianh.

Một số nhà dân bị cháy. Trong một căn nhà có chứa nhiều hòm đạn của bộ đội, lửa mỗi lúc một lớn.

Nếu số đạn ấy phát nổ, hậu quả đối với người dân và lực lượng đang làm nhiệm vụ xung quanh sẽ rất nghiêm trọng.

Huỳnh Kim Trung lao vào.

Những hòm đạn lần lượt được chuyển khỏi đám cháy.

Khói nóng.

Lửa dữ dội.

Đạn bắt đầu phát nổ.

Nhưng anh vẫn tiếp tục.

Cho đến khi hòm đạn thứ 50 được đưa ra, một quả đạn 85 ly phát nổ ngay trong khu vực.

Huỳnh Kim Trung bị thương nặng.

Mọi người vội đưa anh đi cấp cứu.

Biết vết thương của mình quá nặng, người chiến sĩ 20 tuổi không yêu cầu đồng đội phải cứu mình trước.

Anh chỉ nói:

“Cứ để mình nằm đây, đi cứu chữa cho những người khác nhẹ hơn…”

Đó là một trong những lời cuối cùng của Huỳnh Kim Trung.

Anh hy sinh trên đường đến bệnh viện.

Tuổi hai mươi dừng lại bên bến phà Gianh.

Những trang nhật ký cũng dừng lại.

Dự định trở về với gia đình không bao giờ thực hiện được.

Nhưng những đoàn xe vẫn tiếp tục qua sông, tiếp tục tiến về phía Nam.

Người không trở về

Ngày 31/12/1973, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng ký quyết định truy tặng liệt sĩ Huỳnh Kim Trung danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Anh đồng thời được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất.

Hơn nửa thế kỷ đã đi qua.

Bến phà Gianh của những năm tháng bom đạn hôm nay đã trở thành một địa chỉ của ký ức và tri ân. Những đoàn xe không còn phải chờ bóng tối để vượt sông. Những người trẻ hôm nay cũng không còn phải lựa chọn giữa giảng đường và chiến trường như Huỳnh Kim Trung năm ấy.

Nhưng có một điều vẫn còn nguyên giá trị.

Đó là câu hỏi về cách một người trẻ lựa chọn sống tuổi thanh xuân của mình.

Huỳnh Kim Trung chỉ có 20 năm cuộc đời.

Nhưng trong tuổi hai mươi ngắn ngủi ấy có một lá đơn tình nguyện đến nơi ác liệt nhất; có những lần lao khỏi hầm trú ẩn để cứu người, cứu xe, cứu hàng; có những đêm chỉ ngủ vài giờ giữa tiếng bom; có những trang nhật ký vẫn tin vào ngày mai; và có một lần cuối cùng anh bước vào biển lửa để chuyển những hòm đạn ra ngoài.

Đến hòm thứ 50, anh đã không thể trở về.

Có lẽ bởi vậy, hơn nửa thế kỷ sau, câu chuyện của Huỳnh Kim Trung vẫn khiến người ta nhớ rằng:

Có những tuổi hai mươi không được sống đến ngày hòa bình, nhưng chính họ đã góp phần làm nên ngày hòa bình cho những tuổi hai mươi về sau.