Thung dung chết vì việc nghĩa

Thung dung chết vì việc nghĩa

Sáng 20 tháng 11 năm 1873.

Tiếng đại bác của quân Pháp xé toạc bầu trời Hà Nội.

Trên thành, Nguyễn Tri Phương trực tiếp chỉ huy quân sĩ chống trả.

Ông biết tương quan lực lượng và vũ khí quá chênh lệch. Nhưng thành còn chưa mất, ông vẫn chưa thể lùi.

Quân Pháp liên tục nã pháo.

Rồi một mảnh đạn xuyên vào bụng ông.

Máu thấm đỏ áo.

Quân sĩ muốn đưa ông lui xuống.

Ông không đồng ý.

Ông vẫn cố giữ vị trí chỉ huy cho đến khi thành thất thủ. Con trai ông, Nguyễn Lâm, cũng tử trận trong trận chiến ấy.

Nguyễn Tri Phương bị quân Pháp bắt.

Họ tìm cách chữa trị cho ông.

Nhưng ông từ chối.

Không thuốc.

Không băng bó.

Không một lời khuất phục.

Suốt nhiều ngày, ông tuyệt thực.

Cuối cùng, ngày 20 tháng 12 năm 1873, sau một tháng bị thương, Nguyễn Tri Phương qua đời. Trước đó, ông để lại câu nói được sử sách ghi lại:

“Bây giờ nếu ta chỉ lay lắt sống, sao bằng thung dung chết vì việc nghĩa.”

Ông đã không giữ được thành Hà Nội.

Nhưng ông giữ được thứ mà quân xâm lược không thể lấy đi:

khí tiết của một người làm tướng.

Có những người được lịch sử nhớ đến vì họ thắng một trận đánh.

Và có những người được nhớ mãi

vì trong lúc thất bại, họ vẫn không chịu đầu hàng.