Thương Binh-Họa sĩ: Lê Duy Ứng.
Có những cuộc đời đã hóa thành dáng hình đất nước. Có những tuổi thanh xuân đã rực cháy như những đóa hoa lửa cho đất nước nở hoa độc lập, kết trái tự do. Những câu chuyện của họ, những kí ức của một thời chiến đấu oanh liệt chính là di sản thiêng liêng nhất mà chúng ta được trao truyền.
Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” ra đời từ một mệnh lệnh của trái tim: đi ngược thời gian để níu giữ lại những di sản vô giá ấy. Đây không chỉ là một dự án, mà là một hành trình của lòng biết ơn, là sứ mệnh của thế hệ trẻ hôm nay lắng nghe lời kể của thế hệ cha anh đi trước, ghi lại những câu chuyện chân thực nhất, để dòng chảy lịch sử không chỉ nằm trên trang giấy mà còn thổn thức trong từng nhịp đập con tim.
Lê Duy Ứng sinh năm 1947 tại quê hương làng Cổ Hiền, xã Hiền Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Ông được thừa hưởng gen nghệ thuật từ người cha - họa sĩ, nhà báo Lê Yến. Lúc nhỏ lại được thầy Bùi Đình Sơn dạy vẽ. Lên lớp 4, Lê Duy Ứng đã có triển lãm tranh đầu tiên với chủ đề “Xấu nên tránh, tốt nên làm”. Lê Duy Ứng là đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, họa sĩ, nhà điêu khắc, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của Việt Nam. Ông nổi tiếng vì đã vẽ chân dung chủ tịch Hồ Chí Minh bằng máu của mình khi đã bị thương mù cả hai mắt ngay trên chiến trường. Ông là một người lính đã tham gia nhiều chiến dịch, từ 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đồng thời có nhiều đóng góp lớn trong lĩnh vực mỹ thuật sau chiến tranh. Trong giây phút tưởng như cuối cùng của cuộc đời, giữa chiến trường, người chiến sĩ-họa sĩ trẻ đã dùng chính máu từ đôi mắt vừa bị mất để vẽ chân dung Bác Hồ cùng dòng chữ “Ánh sáng niềm tin. Con nguyện dâng Người tuổi thanh xuân”…
Lê Duy Ứng tận mắt chứng kiến cảnh chiến đấu anh hùng của quân đội ta và sự ngoan cố bắn trả của địch. Ông chụp ảnh, tốc ký vội những cảnh chiến tranh. Trong khi đang vẽ người lính xạ thủ mặt chữ điền, lông mày lưỡi mác, mắt quả trám đang mím chặt môi, mồ hôi đổ dòng dòng trên má, tay xiết cò súng nhả đạn vào công sự địch đang quạt đại liên vào bộ binh ta thì bất ngờ… rầm một tiếng. Sau cơn choáng váng, ông tỉnh lại. Cố nhìn mọi vật xung quanh không được, Lê Duy Ứng đưa tay lên mặt. Má ướt. Sờ tay lên mắt phải, ông thấy bê bết máu. Sờ sang mắt trái, thấy máu cũng đầm đìa. Biết mình bị thương hai mắt, đầu, ngực, ông kêu lên “Tôi bị thương rồi” nhưng không có trả lời. Đáp lại là tiếng bom đạn gầm rú xung quanh. Còn bên cạnh, người trinh sát đã hy sinh.
Lê Duy Ứng tỉnh táo lạ thường. Phải làm gì bây giờ? Nghĩ mình không sống nổi, ông quyết định phải làm một việc gì đó để lại cho mọi người. Trong khoảnh khắc đó, Lê Duy Ứng nhớ tới bức tranh vẽ bằng máu của họa sĩ Diệp Minh Châu. Và giờ đây, máu đang chảy tràn, ông quyết định vẽ chân dung Hồ Chủ tịch bằng máu… Lê Duy Ứng trải tờ giấy crô-ki ra và vẽ. Đây là bức vẽ đầu tiên và ngay khi ông bị thương trên tháp xe tăng. Vẽ xong hình Hồ Chủ tịch, ông vẽ thêm cờ Tổ quốc, cờ Đảng ở phía trên. Bên dưới tranh, Lê Duy Ứng viết: “Ánh sáng niềm tin. Con nguyện dâng Người tuổi thanh xuân - Lê Duy Ứng”. Vẽ xong, ông gập bức tranh lại nhét vào túi áo ngực trái rồi lịm đi…
Cuối năm 1975, ông điều trị tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Vì là họa sĩ mà bị mù, ông trở nên chán nản, may nhờ bác sĩ Đào Xuân Trà động viên, ông đã chuyển qua điêu khắc.Sau hơn 7 năm sống trong mù lòa, ngày 4 tháng 10 năm 1982, ông được giáo sư, bác sĩ Nguyễn Trọng Nhân cấy ghép giác mạc thành công và ông đã nhìn thấy trở lại, tuy thị lực chỉ được 5/10 và mắt phải bị mù vĩnh viễn.Năm 1983, ông vẽ tranh trở lại phục vụ quân đội.Năm 2005, khi ông đang làm việc ở Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đôi mắt ông mờ dần có nguy cơ mù hẳn. Ông được tài trợ đi chữa mắt ở Nhật Bản. Năm 2006, mắt ông đã sáng trở lại. Nhưng vì vết thương cũ tái phát, nên từ năm 2012 mắt ông chỉ có thể phân biệt được sáng tối.
Cuộc đời và những nỗ lực vươn lên, cống hiến không ngừng của Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân, họa sĩ Lê Duy Ứng là câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ hôm nay về lý tưởng sống, sự hy sinh và miệt mài lao động sáng tạo.Những đóng góp to lớn của ông cho dân tộc mãi là bài học quý giá để thế hệ trẻ chúng ta hôm nay học tập và noi theo, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, xứng đáng với những gì cha ông đã đánh đổi.
