THƯỢNG TƯỚNG ĐÀO ĐÌNH LUYỆN (SINH NĂM 1929)

Tháng 8 năm 1945, trong khí thế hào hùng của Mùa thu Cách mạng, khi mới 16 tuổi, chàng thanh niên Đào Mạnh Hùng đã đổi tên thành Đào Đình Luyện và xung phong nhập ngũ. Chỉ hai tháng sau, vào tháng 10 năm 1945, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Dù tuổi đời còn rất trẻ, trong những năm 1945–1946, ông đã thoát ly gia đình và được giao giữ chức Chính trị viên Trung đội Bộ đội địa phương tỉnh Thái Bình, sớm thể hiện bản lĩnh và năng lực của một cán bộ cách mạng.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Đào Đình Luyện cùng đơn vị hành quân ra mặt trận, trực tiếp tham gia nhiều trận đánh ác liệt trong suốt chín năm trường kỳ kháng chiến. Ông cùng đơn vị góp mặt trong hầu hết các chiến dịch lớn, đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trung đoàn 141, Đại đoàn 312 – nơi ông là cán bộ chỉ huy – vinh dự được giao nhiệm vụ đánh trận mở màn, tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Him Lam, góp phần tạo đà cho thắng lợi vang dội của chiến dịch lịch sử. Sau khi hòa bình lập lại, tháng 10 năm 1955, khi chưa đầy 26 tuổi, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Sư đoàn 312.

Ngay sau chiến thắng Điện Biên Phủ, nhằm xây dựng lực lượng cho binh chủng mới – Không quân nhân dân Việt Nam, Đảng và Quân đội đã lựa chọn những cán bộ ưu tú nhất đưa đi đào tạo phi công ở nước ngoài. Tháng 3 năm 1956, trong số 110 cán bộ đầu tiên được tuyển chọn, Đào Đình Luyện là người đứng đầu danh sách. Từ một Tham mưu trưởng đại đoàn bộ binh, ông được giao chỉ huy nhóm học viên phi công ném bom Tu-2 tại Học viện Không quân số 2 ở Trường Xuân (Trung Quốc), sau đó phụ trách toàn bộ lực lượng học viên tiêm kích MiG-17 cho đến khi kết thúc khóa học.

Một dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp của ông là ngày 30 tháng 5 năm 1963, khi Trung đoàn Không quân tiêm kích 921 – Đoàn Sao Đỏ – được thành lập tại cao nguyên Vân Quý (Trung Quốc), trên cơ sở đoàn học viên MiG-17, do Trung tá Đào Đình Luyện làm Trung đoàn trưởng. Ngày 3 tháng 2 năm 1964, Trung đoàn chính thức ra mắt tại Mông Tự (Vân Nam) với lực lượng ban đầu gồm 70 phi công và các loại máy bay MiG-15, MiG-17, sau này được trang bị MiG-21 do Liên Xô viện trợ.

Sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Trung đoàn 921 được lệnh cơ động về nước chuẩn bị chiến đấu. Ngày 6 tháng 8 năm 1964, những chiếc MiG-17 đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam đã hạ cánh xuống sân bay Đa Phúc (nay là Nội Bài), đánh dấu sự ra đời thực sự của lực lượng tiêm kích bảo vệ bầu trời Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp đến thăm, động viên và căn dặn lực lượng không quân non trẻ phải mở “mặt trận trên không” thắng lợi. Thực hiện lời dạy của Bác, Trung đoàn trưởng Đào Đình Luyện cùng Ban chỉ huy đã khẩn trương tổ chức huấn luyện, xây dựng quyết tâm chiến đấu cao nhất.

Trong những năm chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Thượng tướng Đào Đình Luyện không chỉ là người tổ chức huấn luyện, chỉ huy chiến đấu hiệu quả mà còn đặt nền móng cho hệ thống chỉ huy tác chiến trên không của Không quân nhân dân Việt Nam. Ông khuyến khích tư duy sáng tạo thông qua các hội nghị quân sự dân chủ, trực tiếp chỉ đạo tổng kết chiến thuật, cách đánh phù hợp với điều kiện trang bị và đối tượng tác chiến. Bằng tầm nhìn và kinh nghiệm, ông đã phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng nhiều cán bộ ưu tú, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ không quân vững mạnh cho nhiều thế hệ.

Trải qua nhiều cương vị quan trọng, từ Tham mưu trưởng sư đoàn bộ binh, Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân tiêm kích đầu tiên, Tư lệnh Quân chủng Không quân, Tổng Tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng đến Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Thượng tướng Đào Đình Luyện luôn giữ phong cách khiêm tốn, giản dị, mẫu mực của người cán bộ cách mạng. Ông được cán bộ, chiến sĩ Không quân kính trọng gọi là “người anh cả” – người đặt nền móng và kiến tạo nên những chiến công oanh liệt của Bộ đội Không quân anh hùng.

Ghi nhận những cống hiến to lớn của ông, sáng ngày 2/4/2023, thành phố Hà Nội đã tổ chức lễ gắn biển tuyến phố mang tên Đào Đình Luyện tại quận Long Biên. Việc đặt tên đường không chỉ là sự tri ân đối với một vị tướng tài ba của Quân đội nhân dân Việt Nam mà còn góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Nguồn: donghodao.vn