THƯỢNG TƯỚNG HOÀNG MINH THẢO – VỊ TƯ LỆNH ĐẠI ĐOÀN 304 TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ

Thượng tướng, Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Hoàng Minh Thảo là một trong những vị tướng trưởng thành từ những ngày đầu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, trên cương vị Đại đoàn trưởng Đại đoàn 304, ông trực tiếp chỉ huy lực lượng thực hiện nhiệm vụ bao vây, chia cắt và làm tê liệt phân khu Hồng Cúm, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của chiến dịch.

Từ người cán bộ cách mạng đến vị tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam

Thượng tướng Hoàng Minh Thảo, tên khai sinh là Tạ Thái An, sinh ngày 25-10-1921 tại xã Bảo Khê, huyện Kim Động, nay thuộc thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên.

Sớm giác ngộ cách mạng, năm 1937, ông tham gia hoạt động cách mạng tại Lạng Sơn. Đến năm 1941, ông tham gia Việt Minh và được cử sang Liễu Châu, Trung Quốc học quân sự. Trong thời gian học tập, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt tên là Hoàng Minh Thảo. Từ đây, cái tên Hoàng Minh Thảo gắn liền với một cuộc đời binh nghiệp nhiều chiến công và cống hiến.

Sau khi trở về nước, ông tham gia công tác tại Ban phụ trách Công tác biên giới của Tổng bộ Việt Minh, đồng thời tham gia hoạt động tại Lạng Sơn. Ngày 3-3-1945, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương và trực tiếp tham gia phong trào giành chính quyền ở Lạng Sơn.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Hoàng Minh Thảo lần lượt đảm nhiệm nhiều trọng trách trong quân đội. Từ năm 1945 đến 1949, ông là phái viên của Bộ Quốc phòng tại các tỉnh duyên hải tả ngạn sông Hồng, Khu trưởng Chiến khu 3 và Phó tư lệnh Liên khu 3. Năm 1948, ông được phong quân hàm Đại tá trong đợt phong quân hàm đầu tiên của Quân đội Quốc gia Việt Nam.

Từ năm 1949 đến 1950, ông giữ cương vị Tư lệnh Liên khu 4. Sau Chiến dịch Biên giới năm 1950, các đại đoàn chủ lực lần lượt được thành lập. Hoàng Minh Thảo được giao làm Đại đoàn trưởng đầu tiên của Đại đoàn 304, đơn vị sau này giữ vai trò quan trọng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đại đoàn 304 và nhiệm vụ bao vây Hồng Cúm

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại đoàn 304 là một trong những đại đoàn chủ lực tham gia chiến đấu trên chiến trường.

Theo kế hoạch tác chiến, Đại đoàn 304 đảm nhiệm hướng Hồng Cúm, một phân khu quan trọng nằm ở phía Nam tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đây là nơi quân Pháp bố trí lực lượng lớn nhằm bảo vệ phía Nam, đồng thời duy trì khả năng chi viện cho khu trung tâm Mường Thanh.

Dưới sự chỉ huy của Đại đoàn trưởng Hoàng Minh Thảo, Trung đoàn 57 thuộc Đại đoàn 304 được giao nhiệm vụ xây dựng trận địa bao vây Hồng Cúm. Đơn vị được tăng cường thêm một tiểu đoàn của Đại đoàn 316, từng bước hình thành thế trận từ Đông sang Tây, cắt đứt mối liên hệ giữa phân khu Hồng Cúm với trung tâm Mường Thanh.

Đây là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Thay vì tổ chức những trận đánh lớn ngay từ đầu, bộ đội ta từng bước đào giao thông hào, áp sát các vị trí phòng ngự, thu hẹp phạm vi hoạt động của quân Pháp và từng bước cô lập phân khu phía Nam.

Siết chặt vòng vây, cắt đứt đường chi viện của địch

Từ đầu tháng 4-1954, hệ thống giao thông hào của Trung đoàn 57 ngày càng tiến gần các vị trí phòng ngự của quân Pháp. Những đường hào được xây dựng liên hoàn vừa tạo điều kiện cho bộ đội áp sát địch, vừa hạn chế khả năng cơ động của đối phương.

Cùng với việc đào hào, bộ đội ta tổ chức bắn tỉa và đánh lấn từng bước. Phạm vi chiếm đóng của quân Pháp tại Hồng Cúm vì thế ngày càng bị thu hẹp. Tuyến đường bộ giữa phân khu này với trung tâm Mường Thanh bị cắt đứt, khiến quân Pháp gần như chỉ còn trông chờ vào tiếp tế bằng đường không.

Những chiếc dù tiếp tế của địch nhiều lần rơi xuống trận địa quân ta. Bộ đội Đại đoàn 304 thu được một lượng đáng kể hàng tiếp tế, có ngày lên tới hàng tấn. Điều này càng khiến khả năng duy trì chiến đấu của quân Pháp tại Hồng Cúm gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó, vòng vây của quân ta tiếp tục được siết chặt. Các trận địa ngày càng áp sát, khiến quân Pháp tại Hồng Cúm không còn đủ khả năng chủ động tổ chức những cuộc phản kích lớn.

Làm tê liệt phân khu Hồng Cúm

Bước sang tháng 5-1954, cục diện chiến trường Điện Biên Phủ thay đổi nhanh chóng. Các cứ điểm quan trọng của quân Pháp lần lượt bị quân ta đánh chiếm. Khu trung tâm Mường Thanh ngày càng bị cô lập, trong khi phân khu Hồng Cúm cũng nằm trong thế bị bao vây hoàn toàn.

Trong nhiều tháng, Đại đoàn 304 vừa tổ chức bao vây, vừa chiến đấu, buộc lực lượng quân Pháp tại đây phải co cụm phòng thủ. Hồng Cúm từ một vị trí có khả năng hỗ trợ cho khu trung tâm đã dần trở thành một khu vực bị cô lập, không thể phát huy vai trò chi viện.

Những kết quả đạt được trên hướng Hồng Cúm có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ chiến dịch. Việc chia cắt phân khu phía Nam với trung tâm Mường Thanh góp phần hạn chế khả năng cơ động và ứng cứu của quân Pháp, tạo điều kiện để các đơn vị chủ lực của ta tập trung tiêu diệt từng bộ phận, tiến tới đánh bại toàn bộ tập đoàn cứ điểm.

Ngày 7-5-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi. Cùng với các đơn vị trên toàn mặt trận, Đại đoàn 304 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Vị tướng tài ba và nhà giáo dục quân sự

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Hoàng Minh Thảo tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông từng giữ chức Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên, Giám đốc Học viện Quân sự Cấp cao, nay là Học viện Quốc phòng, và nhiều vị trí quan trọng khác.

Không chỉ nổi bật với tài năng chỉ huy, ông còn là một nhà nghiên cứu, nhà giáo dục quân sự có ảnh hưởng lớn. Trong nhiều năm, ông gắn bó với công tác đào tạo cán bộ trung, cao cấp của quân đội, trực tiếp truyền đạt kinh nghiệm và kiến thức về nghệ thuật quân sự cho nhiều thế hệ cán bộ.

Điểm nổi bật trong tư duy của Hoàng Minh Thảo là luôn gắn lý luận quân sự với thực tiễn chiến trường. Ông dành nhiều tâm huyết nghiên cứu nghệ thuật quân sự, phương thức tiến hành chiến tranh và những kinh nghiệm thực tiễn được đúc kết từ các cuộc kháng chiến của dân tộc.

Với những đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam, Hoàng Minh Thảo được phong quân hàm Thượng tướng, được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý của Đảng, Nhà nước và Quân đội.

Ngày 8-9-2008, Thượng tướng, Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Hoàng Minh Thảo qua đời. Ông để lại dấu ấn sâu đậm không chỉ với tư cách một vị tướng trực tiếp chỉ huy bộ đội trong những chiến dịch lớn, mà còn là một nhà giáo, nhà nghiên cứu quân sự dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, dấu ấn của Đại đoàn 304 trên hướng Hồng Cúm cho thấy vai trò quan trọng của nghệ thuật bao vây, chia cắt và từng bước làm suy yếu đối phương. Với bản lĩnh của người chỉ huy, Hoàng Minh Thảo đã cùng cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 304 hoàn thành nhiệm vụ, góp phần khép lại thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.