Thượng tướng Trần Sâm, Ông sinh ngày 5 tháng 4 năm 1918, tuổi Mậu Ngọ, làng Duân Kinh, xã Hải Xuân, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị.

Thượng tướng Trần Sâm – Nhà tổ chức chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam

Thượng tướng Trần Sâm, tên khai sinh là Trần Hầu, sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại Quảng Trị. Tuổi trẻ của ông sớm gắn liền với phong trào học sinh yêu nước và con đường cách mạng đầy gian khổ nhưng kiên trung.

Gia đình cách mạng và những mất mát lớn lao

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, các anh em trong gia đình ông gồm Trần Sâm, Trần Khanh, Trần Phán, Trần Thừa đều tham gia quân đội. Bi kịch liên tiếp ập xuống gia đình khi:

Trần Phán, chiến sĩ Trung đoàn 95, bị thương trở về địa phương dưỡng thương, sau đó bị quân Pháp bắn chết trong cuộc thảm sát xóm Đò, làng Qui Thiện, Hải Lăng ngày 10-4-1947, cùng với em trai Trần Thống (13 tuổi).

Trần Thừa, Đại đội trưởng quân báo Trung đoàn 95, anh dũng hy sinh ngày 1-2-1948.

Chịu đựng nỗi đau mất ba người con trai trong vòng một năm, mẹ ông – cụ Lê Thị Cun – lâm bệnh nặng và qua đời ngày 20-4-1948.

Cha ông – cụ Trần Tước – sau này được tổ chức đưa ra sống cùng ông tại Liên khu 4 và mất năm 1953. Mãi đến năm 1991, hài cốt cụ mới được ông và gia đình đưa về quê an táng.

Con đường học tập và giác ngộ cách mạng

Thời trẻ, Trần Sâm học tiểu học tại làng Duân Kinh (Triệu Phong), sau đó học Trường Kỹ nghệ thực hành (Bách nghệ) ở Huế. Tuy trình độ văn bằng ghi nhận chưa hết bậc trung học, nhưng bằng con đường tự học nghiêm túc, ông có kiến thức sâu rộng trên nhiều lĩnh vực.

Ngoài tiếng Pháp, ông còn tự học thêm tiếng Nga, tiếng Hán để phục vụ công tác. Với ông, học tập là yêu cầu bắt buộc của người cán bộ cách mạng.

Năm 20 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, làm nhiệm vụ giao liên bí mật trên tuyến đường sắt miền Trung – Sài Gòn. Năm 1939, ông bị địch bắt, tra tấn dã man nhưng vẫn giữ trọn khí tiết. Trước vành móng ngựa tại Nha Trang, ông dõng dạc tố cáo tội ác thực dân và khẳng định lý tưởng cách mạng. Ông bị kết án 5 năm tù, đày lên Buôn Ma Thuột.

Trong nhà tù đế quốc, chi bộ Đảng vẫn duy trì sinh hoạt, học tập. Ông được rèn luyện lý luận chính trị và quân sự bởi những cán bộ tiền bối như Hồ Tùng Mậu, Trương Văn Lĩnh, tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp sau này.

Vai trò trong Cách mạng Tháng Tám và kháng chiến chống Pháp

Năm 1945, Trần Sâm tham gia lãnh đạo giành chính quyền ở tỉnh Quảng Trị, là Ủy viên Ủy ban kháng chiến tỉnh. Cũng trong thời gian này, theo đề nghị của tổ chức, ông chính thức lấy tên Trần Sâm và gắn bó với danh xưng đó suốt cuộc đời.

Đầu năm 1946, ông giữ chức Chính ủy Trung đoàn 95, trực tiếp chỉ đạo chiến đấu bảo vệ Quảng Trị. Trong những thời điểm cam go, ông thể hiện rõ bản lĩnh của người chỉ huy chính trị, giữ vững kỷ luật nhưng nhân văn, kiên quyết mà thuyết phục.

Năm 1948, ông được điều động làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 101, tham gia Thường vụ Tỉnh ủy Thừa Thiên. Dưới sự chỉ huy của ông, Trung đoàn 101 lập nhiều chiến công, tiêu biểu là trận Hội Mít – Lăng Cô (12-1-1949), tiêu diệt gọn đoàn tàu địch. Trận đánh này được ghi nhận là một trong những trận tiêu biểu của kháng chiến chống Pháp.

Tháng 12-1950, khi mới 32 tuổi, ông được bổ nhiệm giữ chức Tư lệnh kiêm Chính ủy Liên khu 4, trở thành một trong những cán bộ chỉ huy trẻ nhất giữ cương vị này.

Kiến trúc sư xây dựng lực lượng quân đội

Năm 1953, đồng chí Trần Sâm được điều động về Bộ Tổng Tham mưu, giữ chức Cục trưởng Cục Quân lực, kiêm Trưởng ban Quân lực Mặt trận Điện Biên Phủ. Ông trực tiếp tham gia Sở Chỉ huy của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, góp phần quan trọng vào thắng lợi lịch sử.

Sau năm 1954, ông giúp Tổng Tham mưu trưởng Văn Tiến Dũng xây dựng Đề án tổ chức quân đội thời bình, đặt nền móng cho lực lượng vũ trang chính quy. Năm 1960, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh bổ nhiệm Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trên cương vị này, ông là kiến trúc sư quan trọng trong tổ chức lực lượng, xây dựng biên chế, bảo đảm vũ khí – trang bị cho quân đội, phục vụ đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: bảo vệ miền Bắc – chi viện miền Nam.

Sau đó, ông tiếp tục được giao giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, trực tiếp xây dựng hệ thống bảo đảm hậu cần – kỹ thuật quy mô lớn, tiếp nhận và quản lý hiệu quả nguồn viện trợ quốc tế, tạo sức mạnh vật chất cho cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhân cách và dấu ấn

Thượng tướng Trần Sâm là người quắc thước, cương nghị nhưng nhân hậu, sống giản dị, thanh liêm, giàu tình cảm. Trong công việc, ông nguyên tắc, khoa học; trong đời sống, ông gần gũi, dân chủ, khiêm nhường. Ông luôn được đồng chí, đồng đội tin yêu và kính trọng.

Cuộc đời và sự nghiệp của Thượng tướng Trần Sâm là hình mẫu tiêu biểu của một người cộng sản kiên trung, một nhà chỉ huy chiến lược, một nhà tổ chức quân đội xuất sắc, có đóng góp bền bỉ và sâu sắc cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX.

Nguồn: baoquankhu4.com.vn