Thủy điện Hòa Bình – bản anh hùng ca trên sông Đà

Mười lăm năm "chinh phục sông Đà" với 168 người ngã xuống, công trình thế kỷ đã thắp sáng đất nước thời kỳ đổi mới.

Ngày 6/11/1979, công trình Nhà máy thủy điện Hòa Bình chính thức khởi công trên dòng sông Đà hung dữ – công trình thủy điện lớn nhất Đông Nam Á thời bấy giờ, biểu tượng của tình hữu nghị Việt – Xô.

Suốt 15 năm, hàng vạn cán bộ, công nhân Việt Nam cùng chuyên gia Liên Xô làm việc ngày đêm với khẩu hiệu thép "Cao độ 81 hay là chết!" trong chiến dịch chống lũ, ngăn sông; những đường hầm xuyên núi, hàng triệu mét khối đất đá, bê tông được đào đắp trong điều kiện gian khổ, hiểm nguy. Ngày 30/12/1988, tổ máy số 1 phát điện; ngày 20/12/1994, công trình khánh thành với 8 tổ máy, tổng công suất 1.920 MW – nguồn điện chủ lực thắp sáng miền Bắc và cả nước những năm đổi mới, đồng thời trị thủy sông Hồng, chấm dứt nỗi lo vỡ đê ngàn đời của đồng bằng Bắc Bộ. Để có dòng điện ấy, 168 cán bộ, công nhân, chuyên gia – cả Việt Nam và Liên Xô – đã hy sinh trên công trường; tên các anh được khắc trang trọng tại đài tưởng niệm bên đập.

Nhiều tập thể, cá nhân của công trình được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Bức thư của những người xây dựng gửi thế hệ mai sau hiện vẫn nằm trong khối bê tông trước nhà máy, hẹn ngày mở vào năm 2100 – lá thư của một thế hệ đã "thắp lửa sông Đà" bằng mồ hôi và máu.