Thuyền trưởng Lê Hà và cuộc vượt biển sinh tử của Tàu 645
Lê Hà là một trong những thuyền trưởng của Đoàn tàu không số. Trong chuyến đi tháng 4/1972, ông chỉ huy Tàu 645 chở khoảng 70 tấn vũ khí và hàng hóa từ miền Bắc vào chi viện cho Khu 9. Khi đến vùng biển Phú Quốc, con tàu bị lực lượng đối phương phát hiện và bao vây. Sau trận chiến không cân sức, Tàu 645 bị hư hỏng nặng; 16 thủy thủ còn lại sau đó bị bắt và đưa vào nhà tù Phú Quốc.
Ngày 12/4/1972, Tàu 645 rời bến thực hiện chuyến vận chuyển. Theo hồi ức của Lê Hà, con tàu phải đi theo hải trình vòng xa, qua vùng biển quốc tế để tránh sự theo dõi của đối phương. Sau nhiều ngày vượt biển, tàu tiến về phía Phú Quốc.
Đây là chuyến thứ 14 của Tàu 645. Trước đó, 13 chuyến đã hoàn thành nhiệm vụ và trở về an toàn. Nhưng chuyến đi lần này trở thành bước ngoặt nghiệt ngã đối với toàn bộ thủy thủ đoàn.
Cuộc đối đầu ngoài biển
Khi tàu tiến gần Phú Quốc, lực lượng đối phương phát hiện và tìm cách buộc Tàu 645 dừng lại. Lê Hà cùng Chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu quyết định đưa tàu ra vùng biển quốc tế, tìm cách thoát khỏi sự truy đuổi và giữ bí mật về nhiệm vụ. Tuy nhiên, đối phương tiếp tục truy kích và nổ súng.
Trận chiến diễn ra trong tình thế rất chênh lệch. Tàu 645 bị trúng đạn, hỏng hệ thống lái và nhiều thủy thủ bị thương. Khi nhận thấy con tàu không còn khả năng thoát khỏi vòng vây, Nguyễn Văn Hiệu thống nhất với Lê Hà cho anh em rời tàu để bảo toàn lực lượng.
Lê Hà và các thủy thủ nhảy xuống biển. Nguyễn Văn Hiệu ở lại để phá hủy con tàu cùng số vũ khí trên tàu nhằm giữ bí mật tuyến vận tải. Sau đó Tàu 645 phát nổ và chìm xuống biển. Lê Hà cùng các thủy thủ còn lại bị bắt và đưa về giam giữ tại nhà tù Phú Quốc; đến năm 1973, họ được trao trả theo Hiệp định Paris.
Ký ức của người trở về
Sau chiến tranh, Lê Hà trở về quê ở Phước Hải. Khi kể lại câu chuyện Tàu 645, ông thường nhắc đến những đồng đội đã hy sinh trong chuyến vượt biển năm ấy. Báo Gia Lai ghi lại lời ông rằng nhiều đồng đội đã ngã xuống để đất nước còn mãi, và ông vẫn mang nỗi tiếc nuối vì không thể cống hiến nhiều hơn.
Điều đáng chú ý là Lê Hà không chỉ là người kể lại câu chuyện của Tàu 645; ông chính là người trực tiếp chỉ huy con tàu trong chuyến đi cuối cùng, nên hồi ức của ông là một nguồn nhân chứng quan trọng về Đường Hồ Chí Minh trên biển. Báo Quân đội nhân dân cũng xác định ông là thuyền trưởng Tàu 645 và là nhân chứng của trận đánh ngày 24/4/1972.
Chi tiết đáng nhớ
Một con tàu nhỏ chở hàng chục tấn vũ khí, vượt hàng nghìn hải lý, nhưng cuối cùng phải lựa chọn giữa tiếp tục chiến đấu và bảo toàn bí mật của tuyến vận tải.
