Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ và con tàu HQ-505 giữ đảo Cô Lin năm 1988

inh năm 1946, khi đang học tại Hải Phòng, ông Vũ Huy Lễ xung phong lên đường nhập ngũ. Ông được phân về đội tàu không số, nơi thực hiện nhiệm vụ vận chuyển vũ khí vào miền Nam chiến đấu.

Năm 1982, ông được cử sang Liên Xô học tập. Trở về nước, ông đảm nhận vai trò thuyền trưởng tàu HQ-505, một con tàu vận tải quân sự lớn nhưng chỉ được trang bị pháo cỡ nhỏ với tầm bắn hạn chế.

Đầu năm 1988, khi quân xâm lược chiếm đóng trái phép một số đảo ngoài Trường Sa, con tàu nhận nhiệm vụ ở lại khu vực để trực chốt và giữ đảo. Sau hơn một tháng đóng quân tại đảo Đá Lớn, ông nhận mật lệnh tiến ra Cô Lin.

Ngày 14/3/1988, sau khi tàu HQ-604 bị đánh chìm, tàu HQ-505 cũng bị bắn trúng, hỏng máy và trôi xa đảo. Trước nguy cơ con tàu chìm và đảo bị mất, ông quyết định đưa tàu cập đảo bằng mọi giá, biến thân tàu thành pháo đài kiên cố.

Trong khi đó, ông vẫn chỉ đạo đưa thương binh lên đảo cấp cứu, rồi cùng đồng đội dùng xuồng cứu sinh quay lại vớt đồng đội dưới làn đạn. Suốt buổi sáng, họ cứu được 44 thương binh và tử sĩ đưa về đảo Sinh Tồn.

Ông cùng chín đồng đội ở lại giữ đảo Cô Lin trong trạng thái chiến đấu liên tục, chịu thiếu thốn thực phẩm và áp lực tinh thần kéo dài. Đến tháng 6/1988, khi các hành động khiêu khích giảm bớt, chủ quyền trên đảo được giữ vững.

Năm 1989, tập thể tàu HQ-505 và thuyền trưởng Vũ Huy Lễ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Quyết định đưa con tàu làm pháo đài giữ đảo được đánh giá là sáng suốt và táo bạo, là bài học quý cho thế hệ trẻ về lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và ý chí bảo vệ Tổ quốc.