Tiệm phở đặc biệt

Chủ quán là ông Ngô Toại (tên thật Ngô Duy Ái), nguyên công nhân Nhà máy tơ Nam Định. Sau khi tham gia phong trào yêu nước ở miền Bắc và bị truy nã, ông vào Gia Định mở quán “Phở Hà Nội” để mưu sinh và chờ ngày nối lại liên lạc với tổ chức. Nhờ tay nghề gia truyền, quán nhanh chóng đông khách. Chính sự nhộn nhịp ấy lại trở thành lớp vỏ bọc hoàn hảo cho hoạt động cách mạng.Với vị trí nằm sát khu vực Sở Mỹ và giữa khu dân cư có nhiều người nước ngoài, căn nhà trở thành điểm quan sát thuận lợi mà không bị nghi ngờ. Khi có “khách đặc biệt”, ông Toại ra ám hiệu riêng. Nhà vệ sinh phía sau quán là nơi kiểm tra ban đầu trước khi cán bộ được đưa lên gác trên họp bàn kế hoạch. Nhiều chiến sĩ Biệt động Thành F100 đóng vai nhân viên phục vụ, vừa bán phở vừa làm giao liên, chuyển tài liệu. Lợi nhuận từ quán phở được dùng để mua lương thực, vũ khí phục vụ cách mạng. Cả gia đình ông – từ vợ đến con gái, con rể – đều tham gia hoạt động.Cuối tháng 1/1968, quán phở bất ngờ đóng cửa với lý do “nghỉ Tết”. Thực chất, hơn 100 chiến sĩ đã tập kết về đây, sinh hoạt chật kín trong căn nhà hai tầng, phải ngủ ngồi vì không đủ chỗ. Đêm Giao thừa, hai phát pháo sáng từ sân thượng là tín hiệu mở màn cuộc tổng tiến công. Từ chính căn nhà này, mệnh lệnh được truyền đi khắp nơi.Không lâu sau, cơ sở bị bao vây. Dù kịp tiêu hủy tài liệu quan trọng, 13 cán bộ bị bắt, trong đó có toàn bộ gia đình ông Toại. Ông bị kết án 20 năm khổ sai, tài sản bị tịch thu. Đến năm 1973, ông mới được trả tự do trong một đợt trao đổi tù binh.Ngày nay, quán phở vẫn đỏ lửa mỗi ngày. Thực khách có thể chỉ ghé ăn một bát phở, nhưng ít ai biết mình đang ngồi giữa một phần lịch sử – nơi từng là “căn cứ đỏ” thầm lặng giữa lòng địch.