Tiếng bom xa và nỗi nhớ nhà

Tôi nghe câu chuyện này từ cụ Nguyễn Xuân Dinh, cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An, vào một đêm rất yên tĩnh. Sau khi kể về đêm đầu tiên ngủ trong rừng Trường Sơn, cụ ngồi lặng khá lâu rồi nói:

“Điều làm người lính trẻ sợ nhất nhiều khi không phải tiếng bom gần, mà là tiếng bom vọng từ rất xa trong lúc nhớ nhà.”

Rồi cụ bắt đầu kể.

Đó là những ngày đầu đơn vị đóng quân trong một cánh rừng Trường Sơn để chờ lệnh hành quân tiếp. Ban ngày mọi người đào hầm, ngụy trang lán trại, gùi gạo và học cách giữ bí mật giữa rừng. Công việc liên tục khiến ai cũng bận rộn.

Nhưng khi đêm xuống, mọi khoảng trống trong lòng người lính lại hiện ra.

Đêm ấy trời không mưa. Rừng tối đen, chỉ có vài đốm lân tinh lập lòe trên lớp lá mục. Tiểu đội nằm võng dưới tấm tăng căng thấp. Sau một ngày hành quân và lao động, nhiều người đã ngủ khá nhanh.

Anh Nguyễn Xuân Dinh thì chưa ngủ được.

Anh nằm nghe tiếng côn trùng rền rĩ và tiếng suối chảy rất xa dưới thung lũng. Không gian Trường Sơn rộng đến mức càng im lặng càng thấy mình nhỏ bé.

Khoảng gần nửa đêm, từ phía xa bỗng vọng lại một tiếng nổ trầm đục.

Rồi tiếng thứ hai.

Rồi cả một chuỗi âm thanh dội qua các dãy núi.

Cụ kể nhỏ:

“Bom ở xa lắm, không thấy ánh chớp, chỉ nghe đất trời rung rất khẽ.”

Mọi người trong tiểu đội đều tỉnh giấc. Không ai bật đèn. Trong bóng tối chỉ nghe tiếng thở và tiếng ai đó khẽ hỏi:

“Đánh chỗ nào vậy?”

Tiểu đội trưởng Trần Văn Hậu quê Thanh Chương đáp rất nhỏ:

“Chắc tuyến đường phía trước.”

Rồi lại im lặng.

Tiếng bom tiếp tục vọng về từng đợt, lúc gần hơn một chút, lúc xa dần như tiếng sấm sau nhiều tầng núi.

Anh Dinh kéo chăn lên nhưng không ngủ lại được nữa.

Mỗi tiếng bom như nhắc anh rằng chiến trường đang ở rất gần.

Và chính lúc ấy, nỗi nhớ nhà bất ngờ ùa đến dữ dội.

Anh nhớ mẹ chắc giờ này đang ngủ bên bếp tro còn âm ấm. Nhớ cha với dáng ngồi lặng lẽ ngoài hiên. Nhớ em gái từng chạy theo tiễn anh ra đầu làng. Nhớ con đường đất đỏ, nhớ bến sông quê Nghệ An, nhớ cả mùi nước chè xanh trong những trưa hè.

Giữa rừng sâu, những điều bình thường ấy bỗng trở nên xa xôi đến nhói lòng.

Cụ nói chậm rãi:

“Tiếng bom làm tôi hiểu rằng mình có thể không còn gặp lại những người ấy nữa.”

Ý nghĩ ấy đến rất nhanh rồi ở lại rất lâu.

Anh quay mặt vào võng, cố không để ai thấy mắt mình cay. Thời ấy, những chàng trai mới ngoài đôi mươi ít khi nói ra nỗi sợ hay nỗi nhớ.

Một lúc sau, anh nghe tiếng động nhẹ bên cạnh.

Hòa ở Diễn Châu khẽ hỏi:

“Dinh, chưa ngủ à?”

“Ừ.”

Im lặng vài giây, Hòa nói tiếp:

“Tao cũng nhớ nhà.”

Chỉ một câu thôi.

Không cần kể nhiều.

Trong bóng tối, hai người lính trẻ hiểu nhau hơn bất cứ lời nào.

Tiếng bom vẫn vọng về xa xa. Hòa thì thầm:

“Mẹ tao chắc giờ đang cất thóc trong chum.”

Anh Dinh đáp:

“Mẹ tao chắc lại để phần cơm cho tao như hồi chưa đi.”

Cả hai khẽ cười, tiếng cười rất nhỏ rồi tan vào tiếng rừng.

Một lúc sau, tiểu đội trưởng Hậu lên tiếng từ đầu lán:

“Nhớ nhà là chuyện thường. Miễn là ngày mai vẫn đi tiếp.”

Câu nói bình thản ấy làm không khí dịu xuống.

Không ai trả lời, nhưng nhiều người trong bóng tối đã nghe rất rõ.

Tiếng bom dần thưa hơn. Rừng lại trở về với tiếng côn trùng và tiếng suối.

Anh Dinh lấy chiếc khăn tay người yêu gửi tặng ra khỏi túi áo, nắm trong lòng bàn tay. Mảnh vải nhỏ đã ngả màu nhưng vẫn mang theo cảm giác của quê nhà.

Anh nhắm mắt lại.

Lần này anh không cố xua nỗi nhớ nữa.

Anh để cho nó ở yên trong lòng mình.

Cụ kể:

“Đêm ấy tôi hiểu rằng người lính không phải là người không nhớ nhà. Người lính là người mang nỗi nhớ ấy mà vẫn tiếp tục đi.”

Gần sáng, anh mới chợp mắt được một lúc ngắn. Khi tiếng chim rừng gọi nhau vang lên, đơn vị lại thức dậy, gấp võng, buộc tăng và chuẩn bị hành quân.

Mọi thứ diễn ra như thường lệ.

Không ai nhắc lại chuyện đêm qua.

Nhưng từ sau đêm ấy, anh thấy tiểu đội gần nhau hơn. Họ hiểu rằng đằng sau mỗi khuôn mặt trẻ là một mái nhà đang chờ, một người mẹ đang đợi thư, một người yêu đang mong ngày trở về.

Nhiều năm sau, cụ Dinh đi qua những trận bom thật sự dữ dội hơn rất nhiều. Có lần bom nổ sát đội hình, có lần đất đá phủ kín cửa hầm. Thế nhưng ký ức về đêm nghe tiếng bom vọng xa giữa rừng Trường Sơn vẫn không phai.

Tôi hỏi:

“Điều gì còn lại rõ nhất trong ký ức cụ?”

Cụ nhìn ra khoảng tối ngoài hiên:

“Không phải tiếng bom. Mà là lúc nghe bom rồi chợt nhớ nhà đến quặn lòng.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng chiến tranh không chỉ là những cuộc chiến trên bản đồ. Nó còn là cuộc chiến âm thầm trong trái tim người lính: giữa nỗi nhớ quê hương và nhiệm vụ phía trước, giữa sự mong manh của con người và ý chí phải bước tiếp.

Tiếng bom xa và nỗi nhớ nhà – có lẽ đó là âm thanh chung của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã đi qua Trường Sơn. Trong tiếng bom vọng từ những dãy núi xa, họ càng nhớ quê hương hơn, và cũng chính vì thế mà họ có thêm lý do để tiếp tục hành quân, tiếp tục chiến đấu, để một ngày được trở về với mái nhà thân yêu của mình.