Tiếng chuông báo mộng và 13 chuyến xe tìm anh trai liệt sĩ ở 'đất lửa'

Hành trình 13 chuyến xe vào vùng tuyến lửa

Suốt nhiều năm qua, tiếng chuông nhà thờ vẫn vang lên trong giấc mơ của bà Nguyễn Thị Tâm (SN 1956) .

Trong giấc mơ ấy, người anh trai chỉ nói vỏn vẹn một câu: "Ở đây thỉnh thoảng có nghe tiếng chuông nhà thờ". Có lần, anh nằm bên bờ ruộng, người nông dân bảo anh lính trẻ tránh sang một bên để họ làm đất.

Lần khác, anh nằm giữa cánh đồng, phía xa là đoàn học sinh mặc áo nhà dòng lặng lẽ đi qua. Ám ảnh nhất là giấc mơ anh kể mình bị ba viên đạn bắn trúng, một phát ở chân, hai phát sau gáy, quỳ xuống giao thông hào rồi bị một vụ nổ lớn vùi lấp.

Không ai có thể khẳng định những giấc mơ ấy mang ý nghĩa gì. Nhưng với người em gái, đó là lời gọi từ ký ức, thôi thúc bà bước vào cuộc hành trình kéo dài gần ba thập kỷ.

Trong căn nhà nhỏ ở làng Mẫu Duệ, xã Vân Tụ, bà Tâm vẫn nâng niu lá thư cuối cùng của anh trai - liệt sĩ Nguyễn Tâm Lam (SN 1953). Lá thư đề ngày 15/7/1972, viết từ Quảng Bình trước khi đơn vị hành quân vào chiến trường Quảng Trị.

Những dòng chữ mộc mạc chỉ kể về những trận bom, điều kiện sinh hoạt, về nỗi nhớ nhà của người lính trẻ. Không một lời than vãn, cũng không hề nhắc đến hiểm nguy đang cận kề.

Hai tháng sau, người lính ấy hy sinh.

Nguyễn Tâm Lam nhập ngũ tháng 1/1972, là hạ sĩ, Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 5, Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304. Anh ngã xuống tại chiến trường Quảng Trị vào tháng 9/1972. Thế nhưng phải đến cuối năm 1976, gia đình mới nhận được giấy báo tử. Khoảng trống ấy chưa bao giờ được lấp đầy.

"Từ cuối những năm 1990, tôi cứ liên tục mơ thấy anh. Tôi nghĩ biết đâu đó là cách anh muốn báo cho mình biết nơi anh đang nằm", bà Tâm nghẹn ngào nói.

Năm 1997, khi con trai mới lên bảy tuổi, bà gửi con ở quê để lần đầu bắt xe vào Quảng Trị. Một lần, rồi hai lần. Mười ba lần trong gần 30 năm.

Chiếc ba lô cũ đã theo bà đi dọc sông Mỹ Chánh, sông Thạch Hãn, qua Triệu Phong, Hải Lăng và gần như tất cả nghĩa trang liệt sĩ trên đất Quảng Trị. Chỉ cần nghe ở đâu có một cựu chiến binh nhớ thêm một chi tiết, một người dân phát hiện dấu tích bộ đội hay một địa danh cũ được nhắc lại, bà lại lên đường.

Mỗi chuyến đi đều bắt đầu bằng hy vọng. Mỗi lần trở về lại mang theo thêm một nỗi day dứt khôn nguôi.

"Cuối đời rồi, tôi chỉ mong tìm được anh để thực hiện tâm nguyện cha mẹ trước lúc mất", người phụ nữ gần 70 tuổi nói, mắt đỏ hoe.

Những mảnh ghép lịch sử dần hội tụ

Điều khiến bà Nguyễn Thị Tâm chưa bao giờ từ bỏ là bởi càng đi, những thông tin tưởng chừng rời rạc lại càng có nhiều điểm giao nhau.

Năm 2013, sau khi con trai tốt nghiệp đại học, hai mẹ con tiếp tục trở lại Quảng Trị. Lần này, họ tìm gặp ông Ngô Gia Tuyền (nhà ở xã Hải Phú cũ), người từng tham gia cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Hải Lăng trước những năm 1990.

Theo lời kể của ông Tuyền, tại khu vực đồi Tròn, giáp ranh giữa Hải Lệ và Hải Phú cũ, trong quá trình người dân đào đất trồng cây từng phát hiện dép cao su, bi đông, mảnh dù quân dụng - những dấu tích cho thấy nơi đây có thể từng là vị trí chôn cất bộ đội.

Không muốn bỏ lỡ cơ hội, bà Tâm đề nghị thuê người đào tìm kiếm, gia đình sẵn sàng hỗ trợ thêm kinh phí. Nhưng điều kiện kinh tế khó khăn, địa điểm ở xa và việc tổ chức lực lượng không khả thi khiến cuộc tìm kiếm đành dừng lại.

Gần đây, thêm một cựu chiến binh cùng Sư đoàn 304 là ông Nguyễn Bá Thắng, quê ở làng Liên Trì, xã Vân Tụ (Nghệ An) tiếp tục cung cấp thông tin. Ông nhớ lại khi chiến đấu tại động Ông Do, cao điểm 241, từng nghe tin Nguyễn Tâm Lam hy sinh gần khu vực Nhà thờ La Vang, cao điểm 105 Bắc và bị bom vùi lấp tại chỗ.

Đáng chú ý, bản trích lục thông tin quân nhân hy sinh của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An cũng ghi liệt sĩ Nguyễn Tâm Lam hy sinh tại Phú Long, Quảng Trị.

Qua nhiều lần đối chiếu, bà Tâm xác định Phú Long là khu vực có đông giáo dân thuộc huyện Hải Lăng cũ. Chi tiết ấy bất ngờ trùng khớp với câu nói của người anh trong những giấc mơ: "Ở đây, thỉnh thoảng có nghe tiếng chuông nhà thờ".

Đối với bà Tâm, những dữ liệu ấy không còn là hy vọng mơ hồ. Chúng đang dần tạo nên một vùng tìm kiếm có cơ sở hơn sau hơn nửa thế kỷ.