Tiếng chuông chùa Phi Lai
Tháng 4 năm 1978, vùng đất Ba Chúc dưới chân Núi Tượng, huyện Tri Tôn, An Giang đang vào mùa nắng. Sau ngày đất nước thống nhất, người dân nơi đây bắt đầu ổn định cuộc sống, khai hoang ruộng đồng, dựng lại những mái nhà sau nhiều năm chiến tranh. Nhưng hòa bình chưa được bao lâu thì chiến tranh biên giới Tây Nam bùng nổ.
Ngày 18 tháng 4 năm 1978, lực lượng Khmer Đỏ từ bên kia biên giới bất ngờ tràn qua nhiều xã biên giới của An Giang. Ba Chúc là một trong những nơi hứng chịu cuộc tấn công tàn bạo nhất.
Tiếng súng nổ vang từ sáng sớm. Người dân đang làm ruộng, đi chợ hay ở trong nhà đều vội vã tìm nơi lánh nạn. Nhiều gia đình chạy về các ngôi chùa với hy vọng đây sẽ là nơi an toàn.
Trong số đó có chùa Phi Lai, ngôi chùa đã gắn bó với người dân Ba Chúc qua nhiều thế hệ. Hàng trăm người già, phụ nữ và trẻ em tập trung trong khuôn viên chùa, cầu mong bão tố sẽ nhanh chóng qua đi.
Nhưng điều họ mong đợi đã không xảy ra.
Cuộc tàn sát kéo dài nhiều ngày. Hàng nghìn người dân vô tội đã thiệt mạng. Nhiều gia đình bị xóa sổ, nhiều mái nhà chỉ còn lại tro tàn. Tiếng chuông chùa từng báo hiệu những ngày bình yên nay chìm trong khói lửa và đau thương.
Trong những ngày ấy, lực lượng vũ trang địa phương cùng bộ đội đã chiến đấu quyết liệt để bảo vệ nhân dân và ngăn chặn các đợt tiến công của đối phương. Dù lực lượng còn mỏng và gặp nhiều khó khăn, các chiến sĩ vẫn kiên cường bám trụ, đưa được nhiều người dân ra khỏi vùng nguy hiểm.
Sau khi quân Khmer Đỏ rút lui, Ba Chúc hiện lên với một khung cảnh tan hoang. Những người sống sót lặng lẽ đi tìm người thân giữa đống đổ nát. Có người chỉ nhận ra người thân qua một chiếc khăn, một chiếc vòng hay vài vật dụng còn sót lại.
Nỗi đau ấy không chỉ là mất mát của riêng Ba Chúc mà còn là ký ức đau thương của cả dân tộc Việt Nam trong cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam.
Ngày nay, Nhà mồ Ba Chúc và Khu chứng tích tội ác Ba Chúc được gìn giữ như một di tích lịch sử đặc biệt. Bên trong nhà mồ hiện vẫn lưu giữ hài cốt của hàng nghìn nạn nhân để nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình.
Mỗi năm, rất nhiều học sinh, đoàn viên, cựu chiến binh và du khách đến Ba Chúc để dâng hương tưởng niệm. Họ lặng người trước những hiện vật còn lưu lại và những câu chuyện của nhân chứng. Không ai có thể cầm lòng khi nghe kể về những ngày tháng Tư năm 1978.
Chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ. Ba Chúc hôm nay đã hồi sinh với những cánh đồng lúa xanh, những con đường rộng mở và cuộc sống thanh bình. Nhưng tiếng chuông chùa Phi Lai vẫn vang lên mỗi sớm chiều, như một lời nhắc nhở về quá khứ đau thương và cũng là lời cầu nguyện cho hòa bình mãi mãi hiện diện trên mảnh đất biên cương An Giang.
