Tiếng chuông chùa và khí thế đấu tranh của Phật tử Bình Định

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, phong trào đấu tranh cách mạng ở Bình Định không chỉ diễn ra trên chiến trường, trong các làng quê hay vùng căn cứ, mà còn lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống tôn giáo, đô thị và các tầng lớp Nhân dân. Năm 1963, hòa cùng phong trào Phật giáo toàn miền Nam, tăng ni, Phật tử Bình Định đã xuống đường đấu tranh, góp thêm một tiếng nói mạnh mẽ vào phong trào chống Mỹ - Diệm. Theo tư liệu lịch sử, từ tháng 5 đến tháng 8/1963, tại Bình Định có hơn 12.116 lượt sư sãi, tăng ni và Phật tử từ một số chùa trong tỉnh tham gia đấu tranh. Các hình thức đấu tranh diễn ra phong phú như cầu siêu, tuyệt thực, mít tinh, biểu tình, nhằm phản đối chính quyền Mỹ - Diệm đàn áp phong trào Phật giáo và đòi thực hiện các yêu sách của Tổng hội Phật giáo miền Nam. Nổi bật trong phong trào ấy là Phật tử chùa Cây Trâm, Hoài Hảo. Tại đây, Phật tử đã thay nhau cầu siêu và tuyệt thực trong nhiều tháng trời. Hình ảnh những người con Phật kiên trì đấu tranh bằng niềm tin, ý chí và lòng yêu nước đã thể hiện tinh thần bất khuất trước sự đàn áp của chính quyền Mỹ - Diệm. Không chỉ ở Hoài Hảo, các cuộc mít tinh và biểu tình của Phật tử tại Tam Quan, Cát Hanh, Phước Thành cũng diễn ra sôi nổi, với từ 1.000 đến 5.000 lượt người tham gia. Những đoàn người xuống đường không chỉ mang theo niềm tin tôn giáo, mà còn thể hiện khát vọng công bằng, tự do và tinh thần phản đối áp bức, bất công. Phong trào Phật giáo ở Bình Định năm 1963 cho thấy sức mạnh đoàn kết của các tầng lớp Nhân dân trong cuộc đấu tranh chung của dân tộc. Từ tiếng chuông chùa, những buổi cầu siêu, những cuộc tuyệt thực đến các đoàn biểu tình đông đảo, tất cả đã hòa vào khí thế đấu tranh chống Mỹ - Diệm đang lan rộng trên toàn miền Nam. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, câu chuyện tăng ni, Phật tử Bình Định xuống đường năm 1963 là một dấu ấn đáng nhớ. Đó là minh chứng cho tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh bền bỉ và sự đồng hành của tôn giáo với vận mệnh dân tộc. Từ Hoài Hảo, Tam Quan, Cát Hanh, Phước Thành, phong trào ấy đã góp phần làm phong phú thêm truyền thống cách mạng vẻ vang của quê hương Bình Định.