TIẾNG CÒI TÀU VÀ NGƯỜI ĐO TRẮC BÊN VỰC THẲM: CÂU CHUYỆN VỀ LIỆT SĨ LÊ ĐÌNH TUẤN

Chàng sinh viên trắc địa và lời hẹn với núi rừng

Lê Đình Tuấn sinh năm 1951 trong một gia đình nhà giáo nghèo. Vốn có tư chất thông minh, giỏi toán học và hình học không gian, năm 1969, khi vừa tròn 18 tuổi, Tuấn thi đỗ vào Khoa Trắc địa, Trường Đại học Xây dựng. Đang lúc giảng đường đại học rộng mở với bao hoài bão khoa học kỹ thuật, tháng 5/1971, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, anh xếp lại bút nghiên, viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong và nhanh chóng được điều động về Binh chủng Giao thông Vận tải, trực tiếp chiến đấu tại các tuyến đường huyết mạch qua dải đất miền Trung khắc nghiệt.

Nhiệm vụ của một chiến sĩ trắc địa giao thông vô cùng nguy hiểm và đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Họ phải mang theo máy quang hình, mia ngắm, trực tiếp leo lên các sườn núi chênh vênh, vách đá dựng đứng hoặc lội xuống những dòng suối lũ xiết để đo đạc địa hình, khảo sát sạt lở và tính toán phương án thiết kế đường tránh, cầu phao dã chiến sau mỗi trận oanh tạc của máy bay địch.

Đêm đo đạc trên tọa độ tử thần

Mùa mưa lũ năm 1972, tuyến đường vận tải chiến lược qua khu vực đèo Truông Mây và các trọng điểm giao thông ở miền Tây Quảng Bình chịu sự đánh phá dữ dội ngày đêm của không quân Mỹ. Hàng ngàn tấn bom đạn cày xới làm sạt lở cả những vách núi lớn, đứt gãy hoàn toàn các điểm nút giao thông quan trọng. Các đoàn xe tải chở đầy đạn dược, lương thực cho chiến trường miền Nam bị ùn tắc kéo dài phía sau

Đêm 25/9/1972, một trận mưa lũ kết hợp với bom tọa độ đã làm sập một đoạn đường bám vách núi hiểm trở. Để mở được đường nhánh cho xe qua trước khi trời sáng, tổ trắc địa của Lê Đình Tuấn nhận lệnh phải leo lên sườn núi đá vôi dựng đứng cao hơn sáu mươi mét để cắm mốc định vị, tính toán hướng nổ mìn bạt ta-luy và thiết kế lại phần đường tránh bên vực sâu.

Bất chấp hiểm nguy rình rập, khi sương mù dày đặc và những cơn mưa rừng xối xả trút xuống, Tuấn cùng hai đồng đội mang theo thiết bị trắc địa bám vào những rễ cây rừng leo lên vách đá cheo leo. Dưới ánh pháo sáng từ máy bay trinh sát địch thỉnh thoảng lóe lên chói lòa, Tuấn kiên trì cắm từng chiếc cọc tiêu, đọc số liệu và ghi chép cẩn thận vào cuốn sổ tay chống nước

Khi công việc đo đạc vừa hoàn tất, một tốp máy bay phản lực địch bất ngờ quay đầu trút một loạt bom rốc-két xuống sườn núi nhằm tiêu diệt tổ công tác.

Khúc tráng ca vĩnh hằng bên sườn đèo

Sức ép khủng khiếp từ loạt đợt bom làm sạt lở một mảng lớn vách đá. Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc, nhận thấy đồng đội đi cùng đang trượt chân ngã xuống vực sâu, Lê Đình Tuấn không chút do dự, buông tay bám víu của mình để lao tới kéo và đẩy đồng đội tạt vào một hốc đá an toàn sát vách núi.

Chính khoảnh khắc ấy đã khiến Tuấn không kịp tránh khỏi khối đá lớn hàng tấn bị sức ép bom sạt lở đè sập xuống. Anh anh dũng hy sinh vào một đêm thu tháng 9/1972, khi vừa tròn 21 tuổi – độ tuổi đẹp nhất của đời người, khi tấm bằng đại học tương lai còn dang dở và mối tình đầu với cô bạn cùng lớp ở Hà Nội vẫn chỉ toàn những dòng thư hẹn ước.

Khi đồng đội tìm thấy thi thể anh dưới lớp đá tảng vào sáng hôm sau, đôi tay anh vẫn ôm chặt chiếc máy quang hình trắc địa cùng cuốn sổ tay ghi chép đầy đủ số liệu tọa độ kỹ thuật. Trong chiếc ba lô sờn rách của anh gửi lại hậu cứ, người ta tìm thấy bức thư viết dở gửi cho gia đình:

"Ba mẹ ở nhà cứ yên tâm, con làm nhiệm vụ đo đường ở chiến trường luôn đặt độ chính xác lên hàng đầu, vì sai một ly là xe ra trận gặp hiểm nguy. Nếu con không về, xin ba mẹ hãy hiểu rằng con đã hóa thân vào những nhịp cầu, con đường để đất nước ngày mai thống nhất, thanh bình..."

Sự hy sinh thầm lặng của Lê Đình Tuấn là biểu tượng sáng ngời cho trí tuệ, lòng dũng cảm và sự tận hiến của tuổi trẻ Việt Nam năm xưa. Cuộc đời anh khép lại ở tuổi đôi mươi, nhưng những cung đường thẳng tắp và nhịp sống hòa bình hôm nay mãi mãi ghi tạc công ơn của những người chiến sĩ trắc địa thầm lặng ấy.