Tiếng cười át tiếng bom trên "Tuyến lửa Trường Sơn"

Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, con đường Trường Sơn huyền thoại trở thành huyết mạch giao thông bị không quân Mỹ đánh phá điên cuồng nhất. Giữa một "tọa độ chết" sặc sụa mùi thuốc súng và bom nổ long trời ấy, sự xuất hiện của nhà thơ Phạm Tiến Duật giống như một luồng gió mát, mang ngọn lửa lạc quan vô tận thổi vào lòng các chiến sĩ.

Nhập ngũ năm 1964, Phạm Tiến Duật sống và chiến đấu cùng những người lính lái xe, những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường 20 Quyết Thắng. Ông chứng kiến những chiếc xe vận tải bị bom Mỹ đánh phá đến méo mó: không có kính, không có đèn, thùng xe bị xước nát. Thế nhưng, qua lăng kính của người thi sĩ chiến sĩ, hiện thực tàn khốc ấy lại hiện lên vô cùng hiên ngang và hóm hỉnh.

Trong bài thơ "Bài thơ về tiểu đội xe không kính", Phạm Tiến Duật viết: "Không có kính, rồi xe không có đèn / Không có mui xe, thùng xe có xước / Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước / Chỉ cần trong xe có một trái tim".

Ông kể rằng, ngọn lửa lớn nhất mà ông muốn truyền tải chính là tiếng cười và tinh thần ngạo nghễ của tuổi trẻ. Máy bay Mỹ dội bom phía trên, lính lái xe phía dưới vẫn thản nhiên nhìn nhau cười phì phèo điếu thuốc, mặt lấm lem bụi đường nhưng ánh mắt rực lửa quyết tâm. Thơ của Phạm Tiến Duật được các chiến sĩ chép tay vào sổ túi áo, được đọc vang giữa những giờ giải lao bên mâm pháo. Tiếng thơ ấy đã chứng minh một chân lý thời hoa lửa: Bom đạn Mỹ có thể làm biến dạng những chiếc xe bằng sắt thép, nhưng không bao giờ khuất phục được ý chí và tinh thần lạc quan của con người Việt Nam.