Tiếng đàn môi giữa chiến trường

Đêm ấy, đơn vị chúng tôi dừng chân bên một cánh rừng.

Sau một ngày hành quân, ai cũng mệt. Người nằm võng, người tựa lưng vào ba lô, người tranh thủ vá lại chiếc áo đã sờn.

Không có tiếng hát.

Không có tiếng nói chuyện lớn.

Chỉ có tiếng côn trùng và tiếng gió thổi qua những tán cây.

Bỗng từ cuối lán vang lên một âm thanh rất lạ.

Ting... ting... ting...

Mọi người ngẩng đầu.

Lâm hỏi:

— Ai đang chơi đàn đấy?

Một giọng nói đáp:

— Tôi. Đàn môi thôi.

Người lính tên Páo ngồi dưới gốc cây, trên tay là một chiếc đàn môi nhỏ.

Anh quê vùng núi phía Bắc.

Chiếc đàn chẳng lớn hơn lòng bàn tay.

Nhưng khi anh khẽ gảy, âm thanh trong trẻo và trầm bổng len qua màn đêm.

Chúng tôi ngồi yên nghe.

Không ai bảo ai.

Tiếng đàn rất nhỏ, nhưng giữa khu rừng yên tĩnh, nó như đưa mọi người trở về một nơi rất xa.

Páo vừa chơi vừa nhìn xuống chiếc đàn.

Tôi hỏi:

— Bài gì vậy?

Anh cười:

— Không có tên. Tôi nhớ nhà thì thổi thôi.

Lâm hỏi:

— Quê anh ở xa lắm à?

Páo gật đầu.

— Xa. Có núi, có ruộng bậc thang. Mùa này chắc lúa đang xanh.

Anh lại đưa đàn lên.

Một giai điệu chậm rãi vang lên.

Tôi không hiểu hết giai điệu ấy nói về điều gì.

Nhưng tôi hiểu cảm giác của người chơi.

Đó là nỗi nhớ.

Nhớ núi.

Nhớ bản.

Nhớ những người thân đang chờ ở nhà.

Một người lính quê miền Trung nói:

— Nghe đàn của cậu, tự nhiên tôi nhớ tiếng sáo ở quê.

Người khác nói:

— Còn tôi nhớ tiếng mẹ gọi ngoài sân.

Mọi người cười khẽ.

Không ai còn thấy mệt như trước.

Páo tiếp tục chơi.

Tiếng đàn môi không át được tiếng gió.

Cũng chẳng thể vang xa.

Nhưng nó đủ để những người lính ngồi gần nhau cảm thấy ấm lòng.

Đến gần nửa đêm, người phụ trách nhắc:

— Thôi nghỉ đi, mai còn hành quân.

Páo cất đàn.

Lâm hỏi:

— Mai chơi nữa nhé?

Páo cười:

— Nếu có thời gian.

Tôi nhìn chiếc đàn nhỏ được anh cất cẩn thận vào túi áo.

Tôi nghĩ, giữa chiến trường, mỗi người lính đều mang theo một thứ gì đó của quê hương.

Người mang một bức ảnh.

Người mang chiếc khăn tay.

Người mang lá thư.

Còn Páo mang theo chiếc đàn môi.

Nó nhỏ bé, nhưng chứa cả một miền ký ức.

Sáng hôm sau, đơn vị lại lên đường.

Páo khoác ba lô.

Chiếc đàn môi vẫn nằm trong túi áo.

Con đường phía trước còn dài.

Không ai biết đêm nào sẽ lại được nghe tiếng đàn.

Nhưng tôi tin rằng chỉ cần chiếc đàn ấy còn theo Páo, thì một phần quê nhà của anh vẫn còn đi cùng đơn vị.

Nhiều năm sau, bác Được kể:

“Tôi không biết Páo còn giữ chiếc đàn ấy bao lâu. Nhưng tôi nhớ tiếng đàn giữa khu rừng đêm hôm đó. Nó làm chúng tôi nhớ rằng mình không chỉ là những người lính. Chúng tôi còn là những người con của những miền quê rất xa.”

Bác nói:

“Chiến tranh có thể khiến người ta xa quê, nhưng không thể lấy mất ký ức về quê hương.”

Và tiếng đàn môi đêm ấy, dù rất nhỏ, đã trở thành một âm thanh đặc biệt trong ký ức của những người từng đi qua chiến tranh.

Giữa những ngày tháng khắc nghiệt, một giai điệu quê nhà có thể làm dịu đi nỗi nhớ, nối những người lính với gia đình và nhắc họ về cuộc sống bình yên mà họ luôn mong ngày được trở về.