Tiếng đàn oanh liệt dưới lòng đất địa đạo

Người kể: Bà Lê Thị Thảo (Cựu nữ du kích địa đạo Vịnh Mốc, Quảng Trị)Sống dưới địa đạo Vịnh Mốc những năm 1967 - 1968 giống như cuộc sống trong một thế giới khác – một thế giới hoàng hôn kéo dài dưới lòng đất ấm, nơi mà sự sống được chắt chiu từ từng hơi thở nhỏ nhất. Trên đầu chúng tôi là hàng vạn tấn bom đạn từ máy bay B-52 và pháo hạm đội từ biển bắn vào. Đất đá trên trần địa đạo rung lên bần bật mỗi giờ, bụi đất rơi lả tả vào cả bát cơm, vào cả mái tóc của những đứa trẻ sinh ra trong lòng đất.Tôi ngày ấy mới mười chín tuổi, là giao liên kiêm văn nghệ sĩ của làng. Tài sản quý giá nhất mà tôi mang theo xuống địa đạo là một cây đàn guitar cũ kỹ, gỗ đã bị nứt vài đường vì hơi ẩm của đất lòng sâu. Người ta bảo ra trận thì cần súng đạn, cần dao găm, chứ mang theo cây đàn làm gì cho vướng víu. Nhưng họ không biết rằng, chính tiếng đàn ấy đã cứu rỗi tâm hồn của hàng trăm con người đang nghẹt thở vì bom đạn dưới lòng đất sâu này.Tôi nhớ nhất là một đêm tháng 8 năm 1967, cửa hầm số 3 bị bom đánh sập, hất xuống hàng chục khối đất đá khổng lồ. Bên ngoài, máy bay địch vẫn gầm rú không cho ai ra ngoài ứng cứu. Bên trong hầm, không khí bắt đầu loãng dần, ngột ngạt và nồng nặc mùi khói khét. Mọi người hoảng loạn, tiếng trẻ con khóc thét, tiếng người già thầm cầu nguyện. Ai cũng nghĩ đây sẽ là nấm mồ chung của cả xóm. Giữa cái không khí ngột ngạt tưởng chừng như sắp nổ tung ấy, anh đội trưởng du kích quay sang tôi, nói bằng giọng khàn đặc: "Thảo ơi, gảy đàn đi em! Hát bài gì thật vui vào cho bà con đỡ sợ!".Bàn tay tôi run bần bật, những ngón sưng tấy vì cuốc đất đào hầm chạm vào dây đàn. Âm thanh đầu tiên vang lên có chút lạc điệu, nhưng rồi tôi lấy lại bình tĩnh, bắt đầu bắt nhịp bài hát "Câu hò bên bến Hiền Lương". Tiếng đàn vang vọng trong đường hầm chật hẹp, len lỏi qua từng ngách đá, truyền đến tai những người đang bị kẹt. Kỳ lạ thay, khi tiếng đàn và giọng hát của tôi cất lên, tiếng khóc của trẻ con thưa dần. Mọi người bắt đầu hát theo, ban đầu là thì thầm, sau đó là hòa giọng thành một dàn đồng ca trầm hùng dưới lòng đất. Tiếng hát của chúng tôi như một sợi dây thừng vô hình níu giữ lòng tin, xua tan đi cái chết đang cận kề. Mấy tiếng sau, lực lượng cứu hộ từ các nhánh hầm khác đã đào thông cửa chốt, cứu sống tất cả mọi người. Cây đàn guitar năm ấy nay đã nằm trong bảo tàng, nhưng tiếng nhạc dưới lòng đất đêm đó vẫn luôn ngân vang trong tâm trí tôi như một biểu tượng của khát vọng sống mãnh liệt.