Tiếng hát át tiếng mệt

Đó là sau một tuần huấn luyện liên tục.

Trung đội nhận lệnh hành quân đường dài về khu dã ngoại. Trời tháng sáu miền Trung nóng như rang. Đất đỏ bốc bụi mù, hơi nóng hắt lên từ mặt đường làm mắt ai cũng cay xè.

Ba lô nặng trĩu.

Súng đeo vai.

Bi đông chỉ còn ít nước.

Đôi chân của nhiều tân binh vẫn còn đau sau cuộc hành quân trước.

Đi được hơn mười cây số, tiếng nói chuyện bắt đầu thưa dần.

Chỉ còn tiếng dép cao su lẹp xẹp và tiếng thở nặng nhọc.

Lâm đi cạnh bác Được, mồ hôi chảy thành dòng trên mặt, vừa bước vừa lẩm bẩm:

— Em mà về được nhà lúc này chắc ăn hết nồi cơm của mẹ.

Bác cười mà không còn hơi để đáp.

Đến giữa trưa, mặt trời đứng bóng.

Con đường trước mặt dài hun hút, không thấy điểm dừng.

Có người cúi đầu bước như cái máy.

Có người chân bắt đầu khập khiễng.

Không khí mệt mỏi lan dần khắp đội hình.

Đúng lúc ấy, từ phía cuối hàng có tiếng hát vang lên.

Ban đầu chỉ một giọng:

“Đường ra trận mùa này đẹp lắm…”

Giọng hơi khàn vì khát nước, nhưng rất rõ.

Mọi người quay lại.

Đó là anh Hòa, tiểu đội trưởng.

Anh vừa đi vừa hát, khuôn mặt đầy bụi đỏ mà vẫn cười.

Một lúc sau, anh Hùng hát theo.

Rồi thêm vài người nữa.

Tiếng hát dần lan từ cuối hàng lên đầu hàng.

Bác Được cũng cất tiếng hát theo dù cổ họng khô rát.

Kỳ lạ thật.

Con đường vẫn dài như thế.

Ba lô vẫn nặng như thế.

Nắng vẫn chang chang như thế.

Nhưng cảm giác mệt dường như nhẹ đi một chút.

Lâm huých vai bác:

— Hát lên anh, hát nhỏ quá không át nổi cái mệt đâu!

Cả hai bật cười rồi hát to hơn.

Tiếng hát lúc ấy không còn hay hay dở.

Có người đúng nhạc.

Có người lạc tông.

Có người vừa hát vừa thở hổn hển.

Nhưng chính sự vụng về ấy lại làm cả đội hình vui lên.

Hát hết bài này, người khác lại bắt sang bài khác:

“Năm anh em trên một chiếc xe tăng…”

Rồi đến dân ca Nghệ Tĩnh, rồi những bài hát hành quân quen thuộc.

Có lúc cả trung đội hát đồng thanh, tiếng vang giữa cánh đồng nắng gắt nghe rộn ràng lạ thường.

Người dân ven đường đứng nhìn, có bà cụ còn cười rồi gọi với theo:

— Bộ đội hát to lên cho khỏe các con!

Tiếng cười bật lên khắp hàng quân.

Đến giờ nghỉ, mọi người ngồi dưới bóng cây mà vẫn còn nghêu ngao hát.

Lâm uống một ngụm nước rồi nói:

— Lạ thật, nãy em tưởng không đi nổi nữa mà giờ lại thấy khỏe hơn.

Anh Hòa cười:

— Không phải khỏe hơn đâu, là quên mệt đi thôi.

Bác Được nghĩ câu ấy rất đúng.

Nhiều khi cái làm người ta gục xuống không chỉ là đôi chân đau, mà là cảm giác mình đang đi một mình.

Còn khi có tiếng hát của đồng đội bên cạnh, quãng đường dường như ngắn lại.

Chiều hôm đó, khi về đến nơi tập kết, ai cũng mệt rã rời nhưng gương mặt lại vui hơn lúc giữa trưa rất nhiều.

Bữa cơm quân ngũ đạm bạc hôm ấy rộn tiếng cười.

Mọi người thi nhau nhắc lại đoạn ai hát lạc giọng nhất.

Lâm bị cả bàn trêu vì hát dân ca Nghệ Tĩnh mà cao hơn cả giọng nữ.

Cậu ấy đỏ mặt cãi:

— Miễn là đi tới nơi là được!

Cả bàn cười vang.

Nhiều năm sau, trong những cuộc họp mặt cựu chiến binh, mỗi khi nhắc đến thời tân binh, bác Được và đồng đội vẫn nhớ buổi hành quân dưới nắng ấy.

Không ai nhớ chính xác đã đi bao nhiêu cây số.

Nhưng ai cũng nhớ tiếng hát vang trên con đường bụi đỏ.

Bác thường nói với con cháu:

— Tiếng hát không làm ba lô nhẹ đi, nhưng làm lòng người nhẹ đi.

Rồi bác nhìn xa xăm như đang nghe lại giọng hát của những đồng đội năm nào.

Có người còn sống.

Có người đã nằm lại chiến trường.

Nhưng tiếng hát của họ dường như vẫn còn vang đâu đó trong ký ức.

Và bác hiểu rằng:

Tiếng hát át tiếng mệt không phải vì nó mạnh hơn cái đau của đôi chân. Nó mạnh hơn sự mệt mỏi trong lòng người. Khi những người lính cùng cất tiếng hát, họ không chỉ hát để quên gian khổ, mà còn hát để nhắc nhau rằng mình đang đi cùng nhau, và chỉ cần còn tiếng hát của đồng đội bên cạnh, sẽ còn đủ sức bước tiếp trên những con đường dài nhất của cuộc đời.