TIẾNG HÁT GIỮA TRƯỜNG SƠN

Khi nhắc đến chiến tranh, người ta thường nghĩ đến tiếng súng, bom đạn và những cuộc hành quân gian khổ.

Nhưng trong ký ức của Nghệ sĩ nhân dân Trà Giang, chiến trường Việt Nam năm xưa còn có một âm thanh khác.

Đó là tiếng hát.

Tiếng hát vang lên giữa rừng Trường Sơn, giữa những trận địa pháo, giữa những đêm hành quân và cả giữa những khoảnh khắc cận kề sự sống – cái chết.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Trà Giang nhiều lần theo các đoàn văn công vào phục vụ chiến trường.

Bà từng nói rằng càng đi sâu vào tuyến lửa, bà càng hiểu vì sao dân tộc Việt Nam có thể vượt qua một cuộc chiến kéo dài và khốc liệt đến như vậy.

Bởi phía sau sức mạnh quân sự là một sức mạnh tinh thần vô cùng lớn lao.

Theo lời kể của bà, hành trình vào Trường Sơn không hề dễ dàng.

Các đoàn văn công phải đi bộ qua nhiều cung đường hiểm trở, băng rừng, vượt suối và liên tục tránh máy bay địch.

Có những ngày cả đoàn phải trú trong hang đá hàng giờ vì bom rơi quá dày.

Nhạc cụ được bọc kín bằng tăng võng để tránh mưa rừng.

Quần áo luôn ám mùi đất đỏ và khói bom.

Nhưng không ai than phiền.

Bởi tất cả đều hiểu rằng những lời ca tiếng hát nơi chiến trường không đơn thuần là biểu diễn nghệ thuật.

Đó là một phần của cuộc chiến đấu vì độc lập dân tộc.

Trà Giang kể rằng nhiều buổi biểu diễn được tổ chức ngay bên sườn núi hoặc trong những khoảng rừng vừa tạm ngớt tiếng bom.

Sân khấu chỉ là vài tấm bạt căng tạm.

Ánh sáng đến từ đèn dầu hoặc đuốc tự chế.

Khán giả là những chiến sĩ vừa trở về sau hành quân, quần áo còn lấm bùn đất.

Có người mang theo cả súng ngồi xem văn nghệ.

Có người vừa xem vừa tranh thủ vá áo.

Nhưng khi tiếng hát cất lên, cả không gian như lặng lại.

Bà nhớ mãi một đêm diễn ở tuyến đường Trường Sơn cuối năm 1968.

Hôm ấy, trời mưa rất lớn.

Bom địch vừa đánh phá một trọng điểm gần đó.

Nhiều chiến sĩ vừa tham gia cứu đường xong vẫn tìm đến xem biểu diễn.

Khi bài hát Cô gái mở đường vang lên, rất nhiều thanh niên xung phong phía dưới đã hát theo.

Giữa rừng đêm mịt mùng, tiếng hát hòa cùng tiếng mưa và tiếng suối tạo thành một khung cảnh mà bà nói rằng “suốt đời không thể quên”.

Điều khiến Trà Giang xúc động nhất không phải sự thiếu thốn nơi chiến trường.

Điều khiến bà xúc động là tinh thần lạc quan phi thường của những người lính trẻ.

Họ sống giữa bom đạn nhưng vẫn yêu đời, vẫn tin vào ngày chiến thắng.

Có chiến sĩ hôm trước còn ngồi xem văn nghệ, hôm sau đã lên đường vào trận đánh mới.

Có người gửi lại cuốn sổ tay nhờ văn công chuyển về quê nếu mình không trở về.

Những câu chuyện như thế khiến những người nghệ sĩ hiểu rằng mỗi lời ca mình cất lên đều mang theo trách nhiệm lớn lao.

Theo lời kể của Trà Giang, nhiều chiến sĩ từng tâm sự rằng những đêm văn nghệ giữa Trường Sơn giúp họ vơi đi nỗi nhớ nhà và có thêm động lực để tiếp tục chiến đấu.

Trong chiến tranh, nghệ thuật không đứng ngoài cuộc.

Nghệ thuật trở thành ngọn lửa giữ vững tinh thần cho con người.

Chính điều đó đã tạo nên nét đặc biệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở Việt Nam — một cuộc chiến mà cả dân tộc cùng ra trận bằng nhiều cách khác nhau.

Sau ngày đất nước thống nhất, mỗi lần nhắc lại ký ức Trường Sơn, Trà Giang vẫn không giấu được xúc động.

Bà cho rằng điều quý giá nhất mà thế hệ đi qua chiến tranh để lại không chỉ là chiến thắng.

Điều lớn nhất là niềm tin vào con người Việt Nam và sức mạnh đoàn kết dân tộc.

Trong các cuộc trò chuyện với thế hệ trẻ hôm nay, bà thường nhấn mạnh rằng:

Một dân tộc có thể vượt qua bom đạn không chỉ nhờ vũ khí, mà còn nhờ sức mạnh tinh thần và tình yêu Tổ quốc.

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa.

Những cung đường Trường Sơn năm xưa nhiều nơi đã trở thành quốc lộ hiện đại.

Nhưng ký ức về tiếng hát giữa đại ngàn vẫn còn sống trong lòng nhiều cựu chiến binh và nghệ sĩ.

Trong bối cảnh hiện nay, khi có những quan điểm sai lệch coi nhẹ giá trị tinh thần của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, những câu chuyện của các nhân chứng như Trà Giang càng có ý nghĩa đặc biệt.

Bởi lịch sử không chỉ được làm nên bằng những trận đánh.

Lịch sử còn được làm nên bằng niềm tin, lý tưởng và sức mạnh tinh thần của cả dân tộc.

Câu chuyện về tiếng hát Trường Sơn cũng gửi gắm thông điệp sâu sắc đến thế hệ trẻ hôm nay:

Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, con người Việt Nam vẫn luôn cần giữ gìn lý tưởng sống đẹp, tinh thần đoàn kết và tình yêu quê hương đất nước.

Đó chính là nguồn sức mạnh giúp dân tộc vượt qua mọi thử thách trong quá khứ, hiện tại và tương lai.