Tiếng hát sau lũy tre

“Tôi không cầm súng, nhưng chiến tranh vẫn ở ngay trước cửa nhà,” bà Phạm Thị Lành chậm rãi kể.

Những năm đầu thập niên 1970, làng bà nằm gần một tuyến đường quan trọng. Ban ngày, mọi thứ trông yên bình với ruộng lúa và lũy tre xanh. Nhưng đêm xuống, tiếng máy bay và bom đạn lại khiến cả làng thức trắng.

“Mỗi lần còi báo động vang lên, chúng tôi lại dắt nhau xuống hầm. Trẻ con thì khóc, người lớn thì im lặng,” bà nhớ lại.

Trong xóm có một cô gái tên Hương, nổi tiếng hát hay. Mỗi lần mọi người tụ tập trong hầm trú, Hương lại khẽ cất tiếng hát. Không cần nhạc, không cần sân khấu, chỉ là giọng hát mộc mạc giữa bóng tối chật hẹp.

“Ban đầu ai cũng sợ, nhưng nghe hát rồi thì lòng dịu lại,” bà Lành nói. “Có người còn bảo, bom rơi cũng ‘nhẹ’ hơn.”

Một đêm nọ, khi tiếng hát đang vang lên, một loạt bom rơi rất gần. Đất đá rung chuyển, khói bụi tràn vào miệng hầm. Khi mọi thứ lắng xuống, mọi người hoảng hốt gọi tên nhau.

Hương không trả lời.

Sau đó, người ta tìm thấy cô bị thương nặng khi đang chạy sang giúp một gia đình khác chưa kịp xuống hầm. Cô qua đời trước khi trời sáng.

“Cả làng không ai nói thành lời,” bà Lành nghẹn lại. “Nhưng từ đó, mỗi khi xuống hầm, chúng tôi vẫn hát.”

Không ai hát hay như Hương, nhưng mọi người cùng cất tiếng. Có khi là bài ru con, có khi là bài dân ca cũ. Tiếng hát run run, không tròn trịa, nhưng đủ để xua đi nỗi sợ.

Sau hòa bình, làng được dựng lại, lũy tre vẫn còn đó. Mỗi dịp giỗ Hương, người trong xóm lại tụ tập, thắp nhang và cùng hát một bài quen thuộc.

Bà Lành nhìn xa xăm: “Chiến tranh có thể làm im tiếng một người… nhưng không thể dập tắt tiếng hát của cả một làng.”