Tiếng hò "gác súng" bên dòng sông Thạch Hãn

Mùa hè năm 1972, trận chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Dòng sông Thạch Hãn trở thành con đường máu, nơi các chiến sĩ giải phóng quân đêm đêm chèo xuồng cao su, ngâm mình dưới dòng nước xiết để tiếp tế vũ khí, lương thực từ bờ Bắc sang bờ Nam và chở thương binh trở về. Địch điên cuồng dội pháo tầm xa và thả pháo sáng rực trời đêm nhằm chặt đứt tuyến đường độc đạo này.

Bên kia bờ, tại một trận địa chốt sát dòng sông, Đội nữ du kích xã Triệu Thượng (huyện Triệu Phong) nhận nhiệm vụ bám trụ để dẫn đường cho bộ đội và tổ chức cứu thương. Trong số đó, có chị Nguyễn Thị Thuận, một cô gái có giọng hò sông nước Quảng Trị rất ngọt ngào và cao vút. Các chiến sĩ hành quân qua đây vẫn thường gọi chị bằng cái tên thân thương: "Chim sơn ca bên dòng Thạch Hãn".

Đêm tháng 7 năm đó, một chiếc xuồng chở đầy thương binh nặng từ Thành cổ rút ra thì bất ngờ bị pháo địch chặn đầu. Đạn pháo nổ xé lòng, khói đen bao trùm mặt sông, chiếc xuồng bị mất phương hướng, dập dềnh giữa dòng nước dữ trong khi máy bay giặc bắt đầu rà soát, chuẩn bị bắn phá hạ tầng. Tình thế ngàn cân treo sợi tóc, nếu không định vị được bờ bến để cập ngạn, toàn bộ chiến sĩ trên xuồng sẽ hy sinh.

Không một chút chần chừ, bất chấp mảnh pháo đang bay xé không khí xung quanh, chị Thuận nhô người lên khỏi công sự đá, đứng thẳng bên bờ sông. Giữa tiếng gầm rú kinh hoàng của bom đạn, chị cất tiếng hò, giọng hò quê hương Quảng Trị trong trẻo, vang vọng khắp mặt nước:

"Ơi dòng sông Thạch Hãn ơi... Chèo mau tay chèo, bến bờ ta đây rồi..."

Tiếng hò của người con gái vừa là ngọn hải đăng bằng âm thanh định hướng cho chiếc xuồng lao thẳng vào bờ, vừa như một liều thuốc tinh thần tiếp thêm sức mạnh cho những người lính đang kiệt sức vì vết thương. Nghe tiếng hò, người chèo xuồng lấy lại bình tĩnh, dốc toàn lực hướng mũi xuồng về phía có âm thanh và cập bến an toàn ngay trước khi một loạt bom khác dội xuống vị trí cũ.

Xúc động hơn, tiếng hò gan dạ của chị Thuận vang lên giữa đêm tối không chỉ hướng dẫn cho quân ta, mà còn làm lay động lòng người ở phía bên kia chiến tuyến. Thực tế lịch sử ghi lại, ở những đoạn sông khoảng cách giữa hai bờ rất gần, nhiều binh lính chính quyền Sài Gòn khi nghe tiếng hò của những người con gái miền Trung yêu nước đã lặng đi. Họ không nổ súng bừa bãi vào những khúc sông có tiếng hò vang lên nữa, bởi trong thâm tâm, họ bị khuất phục bởi lòng dũng cảm và khát vọng hòa bình cháy bỏng của những người chiến sĩ cách mạng.

Câu chuyện tiếng hò trên dòng Thạch Hãn của chị Thuận và đội nữ du kích là một sự thật lịch sử đầy bi tráng. Nó minh chứng cho một thực tế: Thời hoa lửa không chỉ có sự khốc liệt của vũ khí, mà còn có vẻ đẹp tuyệt vời của tâm hồn con người Việt Nam — những người biết dùng chính nét đẹp văn hóa và lòng yêu nước kiên trung để vượt qua cái chết, bảo vệ đồng đội dưới sự lãnh đạo của Đảng.