Tiếng nổ trên sông Đáy – Nguyễn Thị Lợi và trận đánh chìm chiến hạm Pháp năm 1950

Năm 1950, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt. Sau những thất bại trên nhiều chiến trường, quân Pháp tăng cường kiểm soát hệ thống sông ngòi ở đồng bằng Bắc Bộ. Trong đó, sông Đáy là tuyến giao thông thủy quan trọng, được sử dụng để vận chuyển quân, tiếp tế và tổ chức các cuộc càn quét vào vùng tự do.

Tại Kim Sơn (Ninh Bình), lực lượng du kích địa phương nhận nhiệm vụ ngăn chặn hoạt động của các chiến hạm Pháp. Nguyễn Thị Lợi, khi ấy còn rất trẻ, đã tình nguyện tham gia đội cảm tử làm nhiệm vụ đặt mìn dưới lòng sông. Công việc này đặc biệt nguy hiểm vì phải thực hiện vào ban đêm, trong điều kiện nước chảy mạnh và luôn có tàu tuần tra của đối phương.

Sau nhiều ngày trinh sát, lực lượng du kích xác định được quy luật hoạt động của chiến hạm Pháp. Một trận địa mìn được bí mật chuẩn bị tại khúc sông nơi tàu thường đi qua. Nguyễn Thị Lợi cùng đồng đội trực tiếp vận chuyển thuốc nổ, ngụy trang và lắp đặt kíp nổ dưới làn nước.

Đến ngày chiến hạm Pháp xuất hiện, mọi người bình tĩnh chờ đợi. Khi con tàu đi đúng vào vị trí đã tính toán, mìn được kích hoạt. Một tiếng nổ lớn vang lên giữa dòng sông Đáy. Thân tàu bị phá hủy, chiến hạm chìm nhanh, nhiều binh lính và vũ khí của đối phương bị loại khỏi vòng chiến đấu.

Chiến thắng gây bất ngờ lớn đối với quân Pháp. Trong nhiều ngày sau đó, chúng phải hạn chế hoạt động trên tuyến sông, đồng thời tăng cường lực lượng truy lùng du kích. Cuộc càn quét diễn ra rất ác liệt.

Trong quá trình làm nhiệm vụ và chiến đấu sau trận đánh, Nguyễn Thị Lợi bị địch bắt. Dù bị tra tấn dã man, bà vẫn kiên quyết không khai báo về tổ chức, đồng đội hay cơ sở cách mạng. Cuối cùng, bà anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Sự hy sinh của Nguyễn Thị Lợi trở thành tấm gương sáng đối với phong trào kháng chiến ở đồng bằng Bắc Bộ. Trận đánh chìm chiến hạm Pháp trên sông Đáy chứng minh rằng, với lòng dũng cảm, sự mưu trí và tinh thần quyết chiến, lực lượng du kích địa phương hoàn toàn có thể đánh bại những phương tiện chiến tranh hiện đại của đối phương.

Sau khi hòa bình lập lại, Nhà nước đã ghi nhận những đóng góp của Nguyễn Thị Lợi bằng việc truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của bà được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình tưởng niệm tại quê hương.

Ngày nay, câu chuyện về Nguyễn Thị Lợi không chỉ nhắc nhớ một chiến công trên dòng sông Đáy mà còn tôn vinh hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến: gan dạ, thông minh, giàu lòng yêu nước và sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc.