Tiếng sấm sông Lô và mớ rau rừng năm mười chín tuổi

Mỗi lần ghé thăm ngôi nhà nhỏ của bác Nguyễn Xuân Đào tại thôn Hồng Thái, xã Hoằng Hóa, chúng tôi – những đoàn viên thanh niên trẻ tuổi – lại được chìm đọng trong dòng ký ức hào hùng nhưng cũng xiết bao gian khổ của một thời khói lửa. Bác Đào nhấp ngụm trà xanh, đôi mắt xa xăm nhìn ra khoảng sân nắng, nhớ lại những ngày đầu bước chân vào chiến trường khi mới tròn mười chín tuổi. Năm đó, gạt đi những bâng khuâng tuổi trẻ, bác rời quê nhà Hoằng Hóa mang theo chiếc ba lô lép kẹp cùng niềm tin mãnh liệt vào ngày độc lập. Bác kể rằng những ngày hành quân dọc miền sông Lô, cái lạnh của núi rừng miền Bắc như cứa vào thịt da, áo quần thiếu thốn, chân đi dép cao su rách tươm nhưng chẳng một ai than van. Có những trận đánh kéo dài nhiều ngày đêm dưới cơn mưa bom xối xả, lương thực cạn kiệt, anh em chiến sĩ phải chia nhau từng đọt rau tớp, từng củ sắn lùi nướng dở vội vã. Trong làn khói súng mù mịt, tiếng sấm dội bên dòng sông Lô hòa lẫn tiếng đại bác đã trở thành thứ âm thanh ám ảnh nhưng cũng rèn đúc nên thép súng cho cả một thế hệ. Bác nhớ nhất người đồng đội cùng quê đứng gác bên mình trong một đêm mưa rừng bạt gió, hai anh em chỉ kịp trao nhau nửa củ sắn lùi và lời hứa “hết chiến tranh cùng về Hoằng Hóa làm ruộng”, vậy mà trận đánh ngày hôm sau đã mãi mãi chia lìa họ. Lời hứa ấy theo bác đi suốt chặng đường chiến dịch, trở thành động lực để bác vững tay súng vượt qua hàng trăm trận chiến sinh tử. Lắng nghe từng lời kể rút ra từ ruột gan của bác, Đoàn Thanh niên chúng tôi không khỏi xúc động và tự hào. Chúng tôi cảm nhận được đằng sau từng nếp nhăn thời gian trên khuôn mặt bác là cả một vòm trời ký ức rực lửa, nơi máu và hoa đã hòa quyện để giữ vững bờ cõi quê hương. Cầm bàn tay chai sần còn để lại vết sẹo chiến trường của bác Đào, thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay thầm tự hứa sẽ sống sao cho xứng đáng với những hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của các thế hệ cha anh đi trước.