Tiếng Sáo Đồng Quê

Ở Nhơn Hòa Lập, có những âm thanh không bao giờ mất đi, dù thời gian có đi qua bao nhiêu mùa nước nổi, bao nhiêu đổi thay của ruộng đồng và con người. Một trong những âm thanh ấy là tiếng sáo đồng quê, mảnh mai nhưng vang rất xa, như thể có thể đi xuyên qua rặng tràm, vượt qua con kinh, rồi tan vào bầu trời của Đồng Tháp Mười.

Tiếng sáo ấy không đến từ sân khấu hay nơi nào trang trọng, mà thường vang lên vào những buổi chiều muộn, khi nắng đã dịu, gió từ cánh đồng thổi về mang theo mùi lúa non và mùi bùn đất quen thuộc. Có khi là một cậu bé chăn trâu ngồi trên bờ ruộng, tựa lưng vào gốc cây, thổi những nốt đơn sơ học lỏm từ ai đó trong xóm. Có khi là một người nông dân vừa xong buổi cày bừa, ngồi nghỉ bên bờ kinh, rút cây sáo nhỏ đã cũ ra thổi vài câu ngắn như để gọi lại sự bình yên sau một ngày dài vất vả.

Ở miền quê này, tiếng sáo không cần bài bản cầu kỳ. Nó không phải để trình diễn, mà để kể chuyện. Kể chuyện của ruộng đồng, của dòng kênh, của những con người sống nương nhau mà lớn lên. Có những đêm trăng sáng, tiếng sáo vang lên giữa cánh đồng như một sợi chỉ mảnh nối đất với trời, nối hiện tại với những ký ức đã cũ. Trẻ con nghe sáo mà ngủ quên bên hiên nhà, người lớn nghe sáo mà nhớ lại những ngày xa xưa, khi cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nhưng tình người thì đầy ắp.

Nhưng tiếng sáo đồng quê ở Nhơn Hòa Lập không chỉ là âm thanh của sự yên bình. Trong ký ức của vùng đất này, nó từng có những khoảnh khắc lặng đi giữa những năm tháng chiến tranh. Có những buổi chiều, tiếng sáo vừa cất lên đã phải dừng lại, nhường chỗ cho sự im lặng của rừng tràm và những bước chân vội vã trên con đường không dấu chân. Có những người từng mang theo cây sáo nhỏ bên mình trong những chuyến đi dài, qua những con kênh không tên, qua những bến nước mờ sương, như một cách giữ lại trong lòng mình một phần quê hương giữa gian khó.

Người ta kể rằng, có những người giao liên trẻ tuổi ở Nhơn Hòa Lập, trước khi lên đường, vẫn kịp thổi một khúc sáo ngắn bên bờ kinh. Không ai biết đó là bài gì, nhưng ai cũng hiểu đó là lời chào quê nhà, là một cách gửi lại bình yên cho nơi mình sắp rời xa. Và cũng có những đêm, giữa rừng tràm tĩnh lặng, đâu đó vang lên rất khẽ một tiếng sáo, như thể con người vẫn đang cố giữ lấy một điều gì đó dịu dàng nhất giữa những ngày không yên.

Rồi chiến tranh đi qua, tiếng súng lùi xa, những con đường mới được mở ra, những bến kênh lại rộn ràng xuồng ghe. Tiếng sáo đồng quê cũng trở về với đúng vị trí của nó, không còn mang theo nỗi lo âu, mà trở thành một phần của nhịp sống thường ngày. Người ta nghe sáo bên ruộng lúa, nghe sáo trên bờ kênh, nghe sáo trong những buổi chiều gió lộng, và nhận ra rằng quê hương vẫn còn đó, nguyên vẹn trong những điều rất nhỏ.

Ngày nay, ở Nhơn Hòa Lập, tiếng sáo có thể không còn vang nhiều như trước, nhưng nó chưa từng biến mất. Nó nằm trong ký ức của những người già, trong câu chuyện kể lại cho con cháu, trong những buổi chiều bất chợt có ai đó nhớ lại mà khẽ ngân lên một vài nốt. Và mỗi khi gió thổi qua cánh đồng, người ta vẫn có cảm giác như đâu đó, tiếng sáo đồng quê vẫn đang tiếp tục cất lên, nhẹ nhàng, bền bỉ, như chính mạch sống của vùng đất này.

Bởi tiếng sáo ấy không chỉ là âm thanh.

Nó là quê hương, là ký ức, là những ngày đã qua nhưng chưa từng mất đi trong lòng Nhơn Hòa Lập./.