Tiếng trống đầu nguồn và khí phách Bà Triệu
Bà Triệu (226–248), tên thật là Triệu Thị Trinh, quê ở vùng Quan Sơn, huyện Nông Cống (nay thuộc Thanh Hóa). Sống dưới ách thống trị tàn bạo của nhà Đông Ngô (Trung Quốc), từ nhỏ bà đã nuôi chí lớn giành lại độc lập cho non sông. Năm 248, cùng với người anh trai Triệu Quốc Đạt, bà phất cờ khởi nghĩa tại vùng núi Nưa. Với hình ảnh kiêu dũng "cưỡi voi, giắt gươm vàng", Bà Triệu đã khiến quân giặc nhiều lần khiếp vía kinh hồn. Cuộc khởi nghĩa lan rộng khắp Cửu Chân và Giao Châu, làm lung lay chính quyền đô hộ phương Bắc. Dù sau đó cuộc khởi nghĩa bị đàn áp des và bà hy sinh oanh liệt trên núi Tùng ở tuổi 23, khí phách hào hùng và câu nói bất hủ của bà vẫn mãi khắc ghi trong lịch sử, trở thành biểu tượng sáng ngời cho tinh thần bất khuất của người phụ nữ Việt Nam.
Trong kho tàng lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam, bên cạnh những bậc nam nhi đầu đội trời chân đạp đất, có những người phụ nữ kỳ vĩ đã hiên ngang bước ra từ huyền thoại để viết nên những trang sử vàng chói lọi. Tiêu biểu trong số đó là Bà Triệu - Triệu Thị Trinh, người nữ tướng áo vải cờ đào đã làm rung chuyển cả một cõi trời Nam vào thế kỷ thứ III.
Thời kỳ ấy, nước ta rơi vào ách đô hộ ngột ngạt của nhà Đông Ngô. Bọn quan lại phương Bắc vơ vét của cải, áp bức nhân dân ta vô cùng tàn bạo, biến những người dân Việt thành nô lệ trên chính mảnh đất chôn nhau cắt rốn. Lớn lên giữa cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến cảnh đồng bào lầm than đói khổ, Triệu Thị Trinh không cam chịu kiếp cúi đầu làm tôi mọi. Ngay từ thủa thiếu thời, bà đã thể hiện chí khí khác thường, luyện tập võ nghệ, đọc sách binh thư và nuôi chí lớn đánh đuổi giặc thù. Khi có người khuyên phụ nữ nên theo việc tề gia nấu nướng, bà dưỡng chí khẳng định: "Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông, quét sạch bờ cõi để cứu dân ra khỏi nơi đắm đuối, chứ không thèm bắt chước người đời cúi đầu khom lưng để làm tỳ thiếp cho người ta!".
Câu nói ấy tựa như một tuyên ngôn đanh thép về lòng tự tôn dân tộc và khát vọng tự do cháy bỏng. Năm 248, khi thời cơ đã đến, cùng với người anh trai Triệu Quốc Đạt, bà chính thức phất cờ khởi nghĩa tại căn cứ núi Nưa. Từ khắp các ngả đường, nghĩa quân và nhân dân các châu huyện nghe tin đã nô nức kéo về đầu quân dưới ngọn cờ của bà.
Trên chiến trận, hình ảnh Bà Triệu hiện lên thật oai phong, lẫm liệt. Bà mặc giáp vàng, cài trâm giắt gươm quý, cưỡi voi trắng xông pha nơi trận mạc, tựa như một vị nữ thần chiến tranh. Tiếng hò reo của nghĩa quân và tiếng voi gầm vang dội núi rừng đã khiến cho đạo quân nhà Ngô dưới sự thống lĩnh của tướng Lục Dận phải kinh hồn bạt vía. Sách sử Trung Hoa từng ghi chép lại rằng, viên tướng giặc khi đối đầu với Bà Triệu đã phải khiếp sợ trước uy thế ngút trời của bà.
Dù cuối cùng, do lực lượng chênh lệch và thế giặc quá mạnh, cộng thêm sự cô lập, cuộc khởi nghĩa đã bị đàn áp đẫm máu. Để giữ trọn khí tiết của bậc anh hùng, Bà Triệu đã tuẫn tiết trên núi Tùng, khép lại cuộc đời oanh liệt ở tuổi 23 xuân xanh.
Dẫu ngã xuống nhưng tinh thần của Bà Triệu chưa bao giờ lụi tàn. Sự hy sinh oanh liệt của bà đã tiếp thêm ngọn lửa đấu tranh cho các thế hệ sau, chứng minh sức mạnh phi thường và lòng yêu nước vô bờ bến của người phụ nữ Việt Nam. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, hình ảnh người nữ tướng cưỡi voi trận vẫn mãi sống trong tâm thức dân tộc như một biểu tượng bất tử của lòng quả cảm và khí phách hào hùng.
