TIỂU ĐOÀN 445 – NHỮNG NGƯỜI LÍNH GIỮ ĐẤT MIỀN ĐÔNG

Ngày 19/5/1965, giữa những năm tháng cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ngày càng ác liệt, tại ấp Suối Rao, xã Long Tân, huyện Đất Đỏ, một đơn vị vũ trang chủ lực của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu được thành lập. Đó là Tiểu đoàn 445. Sự ra đời của đơn vị diễn ra trong hoàn cảnh chiến tranh đang lan rộng và yêu cầu về một lực lượng vũ trang có khả năng cơ động, chiến đấu trên địa bàn miền Đông Nam Bộ ngày càng trở nên cấp thiết. Từ một lực lượng ban đầu, Tiểu đoàn 445 từng bước trưởng thành qua chiến đấu và trở thành một đơn vị gắn với nhiều trận đánh quan trọng trên địa bàn Bà Rịa – Long Khánh.

Trong những năm 1965–1975, Tiểu đoàn 445 hoạt động trên một địa bàn rộng và phức tạp. Những người lính của đơn vị phải chiến đấu trong điều kiện chiến tranh khốc liệt, thường xuyên đối mặt với lực lượng và phương tiện chiến tranh mạnh của đối phương. Theo tư liệu của VTV, trong mười năm chiến đấu, Tiểu đoàn 445 đã tham gia hơn 1.000 trận đánh lớn nhỏ. Những con số ấy cho thấy một đơn vị địa phương đã phải trải qua một cường độ chiến đấu rất lớn trong suốt thời kỳ chiến tranh.

Tiểu đoàn 445 không chỉ chiến đấu trong những trận đánh riêng lẻ mà còn phối hợp với các lực lượng khác trên chiến trường miền Đông. Đơn vị từng tham gia các hoạt động quân sự tại Bà Rịa, Long Đất, Long Khánh và nhiều địa bàn khác. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Tiểu đoàn 445 từ căn cứ Núi Dinh triển khai lực lượng tiến công vào thị xã Bà Rịa. Những trận đánh diễn ra quyết liệt và đơn vị phải rút ra vùng ven sau khi đối phương phản công mạnh.

Những năm tiếp theo, Tiểu đoàn 445 tiếp tục bám địa bàn. Đó là một cuộc chiến không chỉ diễn ra trong một vài ngày mà kéo dài qua nhiều năm. Có những thời điểm đơn vị phải phối hợp với bộ đội địa phương, du kích và các lực lượng chủ lực để chống những cuộc hành quân, giữ địa bàn và đánh vào các vị trí quân sự của đối phương. Lịch sử lực lượng vũ trang Đồng Nai ghi nhận Tiểu đoàn 445 từng phối hợp với Trung đoàn 4 và lực lượng địa phương tại Long Phước, trong đó địa đạo được sử dụng như một phần của thế trận chiến đấu.

Nhưng dấu ấn đặc biệt của Tiểu đoàn 445 được thể hiện rõ trong những tháng cuối cùng của cuộc chiến. Đầu tháng 4/1975, khi Chiến dịch Xuân Lộc – Long Khánh diễn ra, Tiểu đoàn 445 tham gia cùng các lực lượng tiến công trên hướng Long Khánh. Đây là một hướng chiến lược quan trọng nhằm mở cửa ngõ phía Đông tiến vào Sài Gòn. Khi phòng tuyến Xuân Lộc tan vỡ, lực lượng đối phương rút chạy về phía Bà Rịa – Vũng Tàu, Tiểu đoàn 445 tiếp tục được giao nhiệm vụ truy kích và chặn đánh.

Ngày 21/4/1975, sau khi Xuân Lộc được giải phóng, lực lượng đối phương rút chạy theo các tuyến đường về phía Bà Rịa. Tiểu đoàn 445 cùng lực lượng địa phương tổ chức chặn đánh trên đường số 2, bắt giữ nhiều binh lính và thu vũ khí. Đây là một trong những hoạt động góp phần làm tan rã hệ thống phòng thủ của đối phương ở khu vực phía Đông, mở thêm điều kiện để các lực lượng tiến về phía Bà Rịa – Vũng Tàu.

Những ngày cuối tháng 4 diễn ra rất nhanh. Ngày 27/4, Tiểu đoàn 445 tiến công Chi khu Long Điền và Đất Đỏ. Theo tư liệu của VTV, đến đêm 27/4, lực lượng của tiểu đoàn đã làm chủ Chi khu Long Điền và Đất Đỏ. Ngày 28/4, đơn vị tiếp tục chiến đấu tại khu vực Long Điền, giữ vị trí quan trọng để tạo điều kiện cho lực lượng chủ lực phát triển về hướng Long Hải và Vũng Tàu.

Ngày 29/4/1975, Tiểu đoàn 445 phối hợp với Sư đoàn 3 Sao Vàng tiến công giải phóng Bà Rịa – Vũng Tàu. Đến ngày 30/4, khi chiến dịch Hồ Chí Minh đi đến thắng lợi, chiến tranh ở miền Nam kết thúc. Từ một đơn vị được thành lập trong những năm chiến tranh ác liệt, Tiểu đoàn 445 đã đi qua đúng một thập kỷ chiến đấu và có mặt trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến. Sau đó, đơn vị tiếp tục phối hợp với các lực lượng tiến ra Côn Đảo.

Nhìn lại lịch sử Tiểu đoàn 445, điều đáng nhớ không chỉ là những trận đánh hay những con số về chiến công. Phía sau một đơn vị quân đội là những con người cụ thể. Có những người lính đã trở về sau chiến tranh, nhưng cũng có rất nhiều người đã nằm lại trên những vùng đất mà họ từng chiến đấu. Những địa danh như Đất Đỏ, Long Điền, Long Phước, Long Khánh hay Xuân Lộc không chỉ là những địa điểm trên bản đồ. Với những người từng chiến đấu ở đó, mỗi cái tên đều gắn với một phần ký ức của tuổi trẻ và với những người đồng đội đã hy sinh.

Ngày nay, khi nhắc đến Tiểu đoàn 445, người ta có thể nhớ đến một đơn vị Anh hùng. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đó còn là câu chuyện về một thế hệ người lính địa phương đã chiến đấu ngay trên quê hương mình. Họ hiểu từng con đường, từng cánh rừng, từng địa bàn, nhưng chính vì chiến đấu trên quê hương nên họ cũng phải chứng kiến những mất mát rất gần với cuộc sống của người dân. Những người lính ấy không chỉ chiến đấu để giữ một vị trí quân sự; họ chiến đấu trên chính những vùng đất mà gia đình, người thân và đồng bào của mình đang sinh sống.

Sau chiến tranh, những người còn sống trở về với cuộc sống đời thường. Những người đã hy sinh được ghi nhớ trong các nghĩa trang, đài tưởng niệm và trong ký ức của đồng đội. Năm 1976, Tiểu đoàn 445 được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ.

Tiểu đoàn 445 – một đơn vị ra đời giữa chiến tranh, trưởng thành qua chiến đấu và góp mặt trong những ngày cuối cùng của cuộc kháng chiến.

Nhưng có lẽ điều đáng nhớ nhất không phải là danh hiệu Anh hùng. Đó là những con người đã từng đứng trong hàng ngũ của Tiểu đoàn 445. Họ đã đi qua mười năm chiến tranh, có người trở về, có người nằm lại. Và khi tiếng súng đã im, những người còn sống tiếp tục mang theo ký ức về đồng đội và những vùng đất mà tuổi trẻ của họ từng gửi lại.

Một đơn vị có thể được ghi bằng một con số – 445. Nhưng phía sau con số ấy là hàng nghìn con người, hàng trăm trận đánh và một thập kỷ tuổi trẻ giữa thời hoa lửa.