Tiểu Sử& SựNghiệp Khởi Nghĩa Lam Sơn Của Vua Lê Lợi (Lê Thái Tổ)
1. THÂN THẾ VÀ THỜI NIÊN THIẾU
Lê Lợi sinh ngày 6 tháng 8 năm Ất Sửu (1385) tại vùng đất Lam Sơn (nay thuộc huyện ThọXuân, tỉnh
Thanh Hóa). Ông xuất thân trong một gia đình hào trưởng thếtập nổi tiếng uy tín và giàu có ởđịa phương.
Ngay từnhỏ, Lê Lợi đã tỏra là người thông minh, dũng cảm, khí độphi thường, giàu lòng thương người và luôn
nuôi chí lớn giúp dân cứu nước.
Cuối thếkỷXIV - đầu thếkỷXV, nhà Hồsụp đổ, nhà Minh tranh thủcơ hội xâm lược Đại Việt. Chúng thi
hành chính sách cai trịtàn bạo, vơ vét tài nguyên và đàn áp dã man nhân dân ta. Chứng kiến cảnh nước mất nhà
tan, Lê Lợi không chịu khuất phục trước sựdụdỗ, phong quan tiến chức của quân xâm lược, quyết tâm âm
thầm chiêu mộhiền tài, tích trữlương thảo đểchờthời cơ nổi dậy.
2. KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427)
Năm 1418, tại vùng núi rừng Lam Sơn, Lê Lợi cùng 18 người đồng chí thân thiết (Hội thềLũng Nhai) đã
xưng là Bình Định Vương, chính thức dấy binh khởi nghĩa chống lại ách đô hộcủa nhà Minh.
Giai đoạn đầu (1418 – 1423): Gian khổvà thửthách
Trong những năm đầu, lực lượng nghĩa quân còn non trẻ, liên tục bịquân Minh vây quét gắt gao. Nghĩa
quân phải nhiều lần rút lên núi Chí Linh cốthủ, đối mặt với nạn thiếu lương thực, khí hậu khắc nghiệt và tổn
thất lực lượng. Tuy nhiên, nhờsựkiên định của Lê Lợi cùng sựhy sinh anh dũng của các tướng sĩ (tiêu biểu như
tấm gương Lê Lai đổi áo cứu chủ), nghĩa quân đã vượt qua những thời khắc hiểm nghèo nhất.
Giai đoạn hai (1424 – 1425): Chuyển hướng chiến lược vào NghệAn
Theo kếsách của Nguyễn Chích, Lê Lợi quyết định chuyển hướng tiến quân vào miền Nam (NghệAn, Hà
Tĩnh) đểxây dựng căn cứmới. Chiến thuật này nhanh chóng mang lại thắng lợi lớn: nghĩa quân giải phóng một
vùng rộng lớn từNghệAn đến Quảng Nam, tạo đà tiến quân ra Bắc.
Giai đoạn kết thúc (1426 – 1427): Chiến thắng vang dội và hòa bình
Nghĩa quân tiến quân ra Bắc, liên tiếp giành thắng lợi trong các chiến dịch lớn:
•Trận Tốt Động – Chúc Động (1426): Đập tan hàng vạn quân Minh do Vương Thông chỉhuy.
•Trận Chi Lăng – Xương Giang (1427): Tiêu diệt và bắt sống toàn bộviện binh nhà Minh do Liễu Thăng
và Mộc Thạnh chỉhuy, tiêu diệt chủtướng Liễu Thăng.
Với tinh thần nhân đạo và tầm nhìn chiến lược, sau khi vây hãm quân Minh ởĐông Quan, Lê Lợi không
tiêu diệt đến cùng mà tổchức Hội thềĐông Quan, cấp thuyền, ngựa và lương thảo cho quân Minh rút vềnước
trong hòa bình, mởra kỷnguyên độc lập lâu dài.
“Việc nhân nghĩa cốt ởyên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừtàn...”
— Trích Bình Ngô Đại Cáo (Nguyễn Trãi thay lời Lê Lợi)
3. SỰNGHIỆP TRỊQUỐC & CỦNG CỐĐẤT NƯỚC (1428 – 1433)
Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi hoàng đếtại Đông Kinh (Thăng Long - Hà Nội), lấy niên hiệu là Thuận Thiên,
chính thức khôi phục quốc hiệu Đại Việt và sáng lập ra triều đại Hậu Lê.
Trong 5 năm ởngôi hoàng đế, ông đã ban hành nhiều chính sách quan trọng đểkhôi phục và phát triển đất
nước:
•Xây dựng bộmáy nhà nước: Bốtrí lại hành chính, củng cốluật pháp, khôi phục việc học hành và khoa cử.
•Chính sách ruộng đất: Ban hành chính sách quân điền, chia ruộng đất cho nhân dân cày cấy, phục hồi kinh
tếnông nghiệp sau nhiều năm chiến tranh.
•Củng cốquốc phòng: Cho phần lớn quân sĩ vềquê làm ruộng, chỉgiữlại lực lượng thường trực tinh nhuệ;
tăng cường bảo vệvùng biên giới.
4. MỐI TÌNH TRUYỀN THUYẾT: SỰTÍCH HỒHOÀN KIẾM
Gắn liền với cuộc đời Lê Lợi là truyền thuyết vềthanh gươm Báu (Thuận Thiên). Tương truyền, ông nhận
được lưỡi gươm và chuôi gươm từThần Kim Quy giúp đánh đuổi quân Minh. Sau khi đất nước thanh bình,
trong một lần dạo chơi trên hồTảVọng, Thần Kim Quy đã hiện lên đòi lại gươm thần. Từđó, hồTảVọng được
đổi tên thành HồHoàn Kiếm (HồTrảGươm), trởthành biểu tượng lịch sửvà văn hóa ngàn năm của Hà Nội.
5. ĐÁNH GIÁ LỊCH SỬ& DI SẢN
Lê Lợi qua đời vào tháng 8 năm Quý Sửu (1433), an táng tại Vĩnh Lăng (Lam Sơn, Thanh Hóa). Ông là một
trong những anh hùng dân tộc kiệt xuất nhất trong lịch sửViệt Nam, một nhà quân sựtài ba và một vịvua anh
minh.
Di sản lớn nhất của ông không chỉlà việc đánh đuổi quân xâm lược, khôi phục chủquyền dân tộc mà còn
tạo nền móng vững chắc cho triều đại Hậu Lê – triều đại tồn tại lâu dài nhất và phát triển rực rỡnhất trong lịch
sửphong kiến Việt Nam.
