Tiểu sử và cuộc đời hoạt động cách mạng của anh hùng liệt sĩ Đặng Thị Hiệt
Đặng Thị Hiệt, sinh năm 1926, mất năm 1966. Đặng Thị Hiệt sinh năm 1926 tại ấp Long Công, xã Bàu Đồn, huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh, xuất thân trong một gia đình nông dân. Năm 1949, khi bọn địch lấn chiếm đồn bót ở Cầu Xe (Đôn Thuận) để ngăn chặn đường giao thông tiếp tế của ta về căn cứ Bời Lời, chị được tổ chức phân công làm quân báo cho huyện đội Trảng Bàng.
Trong thời gian tham gia kháng chiến, chị đã hoạt động rất tích cực, chẳng những tổ chức binh địch vận, xây dựng cơ sở nội tuyến trong lòng địch để nắm chắc hoạt động của địch chính xác, mà còn phục vụ cho lực lượng cách mạng đánh địch và tiêu diệt địch. Ngày 2/2/1955, chị Đặng Thị Hiệt được kết nạp vào Đảng và được phân công phụ trách chi bộ ấp Cầu Xe. Tại đây, chị đã tổ chức nhiều cuộc đấu tranh, đặc biệt vào tháng 2/1958, chị đã huy động bà con trong ấp mang gậy gộc, giáo mác truy cản địch, bắt bớ người dân vùng cớ. Từ sáng đến chiều, trên đoạn đường dài hơn 3km từ Trảng Cỏ đến Cầu Xe của đấu tranh rằng co quyết liệt đã giành thắng lợi, giải thoát được một số thanh niên và đồng bào. Sau cuộc đấu tranh này, tiếng vang đã lan rộng và phong trào đấu tranh càng phát triển. Bị thất bại, bọn địch càng cay cú, huyết bắt bằng được chị.
Đầu năm 1959, chị Hiệt được cấp trên phân công về ấp Long Công, xã Bảo Đôn, huyện Gò Dầu là nơi sinh trưởng để hoạt động. Chị được giao nhiệm vụ vận động đồng bào theo đạo đấu tranh trực diện với địch và cũng tại đây, chị Hiện đã bị cơ sở cách mạng phản bội chỉ điểm. Ngày 10/4/1959, chị bị bắt với tài liệu mang bên mình. Trong lúc định đang kiểm tra các tài liệu, chị đã chộp lấy tài liệu xé nát và nhai trong miệng để phi tang. Định đưa chị đến bờ sông tra tấn bằng cách nhấn nước suốt ngày nhưng chị vẫn không khai báo một lời. Định đưa chị về tạm giam tại bót Bàu Đồn, chúng tiếp tục tra tấn dã man suốt ba ngày nhưng chị vẫn không khai báo. Sau cùng, định dùng biện pháp thâm độc là bắt mẹ ruột của chị hâm hè đánh đập buộc phải khuyên con đầu hàng. Định còn đánh chị chết đi sống lại nhiều lần trước mặt người mẹ. Mẹ của chị vì quá thương con, khuyên con khai báo để được thả. Giữ vững khí tiết của người đạrng viên cộng sản, chị trả lời với mẹ: Má hãy về đi, Hiệt con của má làm việc chính nghĩa, rủi xa cơ bị chúng bắt, chúng giết con Hiệt này của má thì còn hàng trăm, hàng ngàn con Hiệt khác trả thù.
Trước hành động kiên cường của chị, địch đưa chị về giam tại huyện Gò Dầu. Suốt mười ngày, chúng tra tấn dã man khiến chị chết đi sống lại nhiều lần, nhưng chị vẫn không khai báo một lời. Không khai thác được gì, bọn ngụy ở Gò Dầu buộc phải chuyển chị về giam tại khám đường Tây Ninh. Hơn một năm bị giam cầm tại đây, chị vẫn giữ vững khí tiết, kiên trung trước mọi đòn tra tấn của kẻ thù. Trong nhà tù, chị luôn tích cực vận động chị em tù nhân cùng đứng lên đấu tranh, đòi quyền sống, đòi thả những người bị bắt giam vô cớ. Vì vậy, chị được mọi người hết lòng yêu thương và tin tưởng.
Ngày 10-4-1960, bọn ngụy gọi nhầm tên và thả chị. Tuy nhiên, khi chị chưa kịp về đến nhà, chúng đã cho người bao vây nhà mẹ chị để bắt lại. Nhờ mưu trí và sự giúp đỡ của cơ sở cách mạng, chị đã thoát khỏi vòng vây. Nghi ngờ có sự thông đồng, chúng giam giữ người gác khám hai tháng và treo giải thưởng cho ai bắt được chị.
Khi chị trở về ấp Cầu Xe, xã Đôn Thuận, Đảng bộ và nhân dân đã hết lòng chăm sóc, chữa trị. Nhưng do bị tra tấn quá dã man, sức khỏe chị suy kiệt, phải nằm liệt giường suốt một năm. Dù vậy, mỗi khi nghe tin địch dồn dân, gom dân ở ấp Cầu Xe, chị vẫn động viên bà con đứng lên đấu tranh, kiên quyết chống lại âm mưu của chúng.
Đêm ngày 6-3-1966, khi xã tổ chức một cuộc họp bất thường để bàn kế hoạch chống việc gom dân của địch, vào lúc 20 giờ, máy bay địch bất ngờ ném bom trúng nơi đang họp. Trong trận bom ác liệt ấy, chị đã anh dũng hy sinh.
Anh hùng, nữ liệt sĩ Đặng Thị Hiệt đã để lại tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất cho các thế hệ mai sau. Chị được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang ngày 31/7/1998.
