Tìm lại những anh hùng

Một trận diệt 3 xe tăng

Năm 1969, anh Cương lên Yên Bái làm công nhân xây dựng thủy điện Thác Bà. Giữa năm 1972, do gia đình đông anh em nhưng chưa có ai nhập ngũ, nên địa phương gọi về khám tuyển. Đầu tháng 4.1972, anh Cương nhập ngũ, đồng thời có giấy gọi đi học lắp máy.

Tháng 1.1975, trung sĩ Nguyễn Chí Cương nhận lệnh về Trung đoàn bộ binh 567 thuộc Sư đoàn 325b, Quân khu Tả Ngạn (nay là Quân khu 3) vừa được thành lập, làm nhiệm vụ huấn luyện tân binh. Năm 1976, Nguyễn Chí Cương cùng Trung đoàn 567 lên bảo vệ biên giới Cao Bằng.

MTH

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tháng 2.1979, thượng sĩ Nguyễn Chí Cương (Chính trị viên phó Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 567) đã cùng đồng đội kiên cường chiến đấu, đánh trả quân xâm lược ở khu vực cửa khẩu Tà Lùng (H.Phục Hòa, Cao Bằng), diệt nhiều sinh lực địch, thu nhiều vũ khí và bắn cháy 3 xe tăng xâm lược.

Hy sinh bất ngờ

Cựu chiến binh Nguyễn Thái Long kể lại: Ngày 30.5.1979, chỉ huy Tiểu đoàn 1 đi kiểm tra phương án tác chiến của các đại đội, để chuẩn bị bàn giao cho đơn vị bạn. Sau khi kiểm tra trận địa của đại đội, đoàn kiểm tra sang Đại đội 2 thì lạc vào bãi mìn, do bộ đội ta gài từ tháng 3.1979.

Quả mìn đầu tiên nổ, làm tiểu đoàn phó Nguyễn Thanh Nông trọng thương. Thấy cấp trên gào thét kêu cứu, thượng sĩ Nguyễn Chí Cương lao đến cứu thì bị dính quả thứ 2. Tình thế hoảng loạn, trợ lý tác chiến Nguyễn Xuân Bút nhón chân 1 bước thì dính quả thứ 3, ngã vật xuống.

Khi Đại đội 2 chạy ra, căn sơ đồ bãi mìn chỉ đường thoát cho đoàn kiểm tra, thì cả 3 cán bộ đã ngất lịm. Mặc dù bộ đội đã thay nhau khênh cáng chạy trong đêm về trạm phẫu phía sau ở thị trấn Đông Khê (H.Thạch An, Cao Bằng), nhưng do quá xa nên cả 3 đã hy sinh trên đường.

MTH

"Ngày 20.5.1979, anh Cương về dự hội nghị báo công ở Bộ Quốc phòng, tranh thủ về thăm nhà được 2 ngày, lại lên ngay đơn vị và 31.5.1979 thì hy sinh" - chiều cuối năm, ngồi trong căn nhà hun hút gió ven bờ sông Luộc, ông Nguyễn Văn Lĩnh (69 tuổi, em trai anh hùng Nguyễn Chí Cương) nhớ lại.

Ông Lĩnh kể: Giữa tháng 7.1979, bố mẹ nhắn tôi xin nghỉ phép, lên Cao Bằng xem tình hình anh trai ra sao. Lên đến Lạng Sơn, tôi phải đi bộ 1 tuần sang Cao Bằng, hỏi mãi mới tới thị trấn Đông Khê và được dẫn ra nghĩa trang, chỉ cho 3 ngôi mộ mới đắp. Do mộ không ghi tên, tôi lại đi bộ gần 50 km lên đơn vị, hỏi cụ thể về anh Cương. Đến lúc ấy, mới biết chắc chắn là anh mình đã hy sinh.

Anh hùng Nguyễn Chí Cương hy sinh, để lại người vợ Phạm Thị Hồng (cưới năm 1974, chưa có con chung) đang làm công tác phụ nữ ở xã. 4 năm sau khi chồng mất, bà Hồng mới chịu đi bước nữa và đến nay, mỗi dịp giỗ chạp - lễ tết, bà vẫn qua lại gia đình như người con dâu.

Tháng 10.2019, phần mộ anh hùng Nguyễn Chí Cương được gia đình di chuyển từ Nghĩa trang liệt sĩ Đông Khê về nghĩa trang dòng họ…