Tinh thần "một mất một còn"
Ông Nguyễn Xuân Liêm sinh năm 1946 tại thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình. Ông tình nguyện nhập ngũ năm 1965, chiến đấu tại Tiểu đoàn 53, Tỉnh đội Thái Bình, sau đó chuyển sang Binh chủng Tăng thiết giáp vào tháng 5/1972. Ông là Chính trị viên Đại đội, trực tiếp chỉ huy 3 xe tăng (363, 948, 944) trong trận đánh mở màn Chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 tại thị xã Phước Long. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, năm 1976 ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông xuất ngũ với quân hàm Thiếu tá năm 1987 và hiện vẫn tích cực tham gia Hội Cựu chiến binh tỉnh Thái Bình.
Trong căn nhà nhỏ ở thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, người cựu binh già Nguyễn Xuân Liêm vẫn nhớ như in những ngày tháng khói lửa của nửa thế kỷ trước. Năm 1965, khi vừa 19 tuổi, chàng trai trẻ tình nguyện lên đường nhập ngũ, gia nhập Tiểu đoàn 53 của Tỉnh đội Thái Bình. Bảy năm sau, tháng 5/1972, ông chuyển sang Binh chủng Tăng thiết giáp — bước ngoặt đưa ông đến với trận đánh để đời của cuộc đời quân ngũ.
Ngày 2/1/1975, đơn vị của ông nhận lệnh phối hợp cùng Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 142, Sư đoàn 7, Quân đoàn 4, tiến công thị xã Phước Long — trận đánh được xem là mở màn cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 lịch sử. Sau khi đánh chiếm vòng ngoài, đến sáng 4/1/1975, đơn vị được lệnh đánh thẳng vào trung tâm thị xã, theo hướng "cửa mở" ngã ba Tư Hiền - trại Lê Lợi, nơi địch tập trung lực lượng phòng thủ dày đặc.
Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Mũi tấn công của ta chỉ có 3 xe tăng, nhưng ngay giữa trận, một xe hết đạn phải lùi lại tiếp đạn, một xe khác bị kẹt pháo. Chỉ còn duy nhất chiếc xe tăng 363 do chính ông — khi ấy là Chính trị viên Đại đội — trực tiếp chỉ huy, với số đạn dược ít ỏi còn lại. Trước tình thế cấp bách, sau khi xin chi viện từ sở chỉ huy nhưng nhận thấy nếu chần chừ chờ viện binh sẽ để lỡ thời cơ, ông đã đưa ra một quyết định táo bạo, trở thành câu nói được đồng đội nhắc mãi: "Còn người, còn xe, một xe cũng tấn công."
Chiếc xe tăng 363 lao thẳng vào trung tâm thị xã trong tinh thần "một mất một còn". Bị địch bao vây, kíp xe của ông vẫn bình tĩnh, phối hợp nhịp nhàng, vừa đánh trả vừa gây rối loạn đội hình đối phương, mở toang cánh cửa cuối cùng vào trung tâm Phước Long. Hành động dũng cảm, mưu trí ấy đã góp phần quan trọng làm nên chiến thắng Phước Long — trận thắng có ý nghĩa chiến lược to lớn, tạo tiền đề cho các chiến dịch tiếp theo, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Sau Phước Long, ông Liêm còn tiếp tục tham gia nhiều trận đánh khác như trận Xuân Lộc, trận đánh sân bay Biên Hòa, góp phần vào những chiến công chung của quân đội trong cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975. Năm 1976, ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc, Đảng và Nhà nước đã phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Năm 1987, Thiếu tá Nguyễn Xuân Liêm về hưu, trở lại quê hương Thái Bình. Từ đó đến nay, ông tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu chiến binh tỉnh, sống giản dị, chân thành, giữ trọn phẩm chất của người lính Bộ đội Cụ Hồ. Ông Dương Hồng Hải, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Thăng Long, từng chia sẻ rằng những câu chuyện chiến công của ông luôn là nguồn động viên to lớn cho người dân địa phương, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất, nhưng ký ức về trận đánh Phước Long — về quyết định "một xe cũng tấn công" giữa lằn ranh sinh tử — vẫn vẹn nguyên trong tâm trí người cựu chiến binh già. Câu chuyện của ông không chỉ là một trang sử hào hùng của dân tộc, mà còn là bài học sống động về lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và tinh thần "còn người, còn trận địa" của thế hệ cha anh — những điều mà thế hệ hôm nay cần mãi mãi khắc ghi và tiếp nối.
