TnXP trên chiến trường Trung Trung bộ (Khu V)

Táng 3/1965, Trung ương Đoàn TNLĐ Việt Nam tăng cường
cho Khu V một số cán bộ như đồng chí Trần Đức Lượng (sau đó
đồng chí hy sinh tại Đà Nẵng) và đồng chí Nguyễn Anh Liên từ
Bắc vào để gây dựng, phát triển phong trào “Năm xung phong” và
xây dựng Lực lượng TNXP.
Lực lượng TNXP Khu V, chủ lực là Tổng đội TNXP Quyết
Tắng mang tên anh hùng Nguyễn Văn Trỗi với 2.000 đội viên,
được thành lập tại Khu căn cứ Nước Oa có nhiệm vụ bám theo
phục vụ các sư đoàn chủ lực và một số tiểu đoàn TNXP hoạt động
dưới sự chỉ đạo của Đoàn 559.
Đến tháng 9/1965, Tổng đội TNXP giải phóng Khu V có quân
số lên tới 12.000 người. Đến tháng 8/1968 thành lập thêm Trung
đoàn 240 trực thuộc Quân khu. Tổng quân số TNXP toàn Khu V
(10 tỉnh) lên tới 25.000 người.
Một trong những đơn vị tiêu biểu của Lực lượng TNXP Khu
V là Tiểu đoàn nữ TnXP 232 trực thuộc Cục Hậu cần Quân khu V
và trực tiếp phục vụ Đoàn 559. Các đội viên TNXP Tiểu đoàn 2
phần lớn đều quê Quảng Nam, Quảng Ngãi, gia nhập các Tổng đội
TNXP Võ Như Hưng, Võ Tị Sáu từ năm 1965. Bốn năm sau, vào
đầu năm 1969, do nhu cầu của nhiệm vụ vận tải trên tuyến hành
lang phục vụ chiến đấu, tiểu đoàn được chuyển sang chịu sự chỉ
đạo của Cục Hậu cần Quân khu V. Ngoài nhiệm vụ vận tải, tiểu
đoàn còn làm các nhiệm vụ khác như nuôi dưỡng thương binh,
mở đường, làm kho tàng, nhà ở, chăn nuôi tự túc. Với khẩu hiệu
“Đạp 50 cân xuống đất, hất 70 cân sang bên, vì chiến trường mang
lên một tạ” và “Không tính khối lượng, không tính chỉ tiêu, có
sức bao nhiêu cống hiến tất cả”, riêng năm 1969, tiểu đoàn đã vận
chuyển được 1.344 tấn hàng, bình quân mỗi chị em vận chuyển
được hơn 8 tấn. Đợt cao điểm, mỗi chị em vận chuyển được 100
kg/chuyến. Bước chân của Tiểu đoàn 2 in đậm khắp các chiến
trường Khu V, từ Quảng Nam, Quảng Đà, Quảng Ngãi đến Kon
Tum, Gia Lai, Đường 9, Nam Lào… Địch phát hiện tuyến hành
lang vận tải, chúng tập trung đánh phá ác liệt, nhiều chị đã anh
dũng hy sinh. Có lần 13 chị em gùi hàng xuống Quế Sơn, bị địch
phát hiện gọi pháo bắn vào đội hình khiến 6 người hy sinh và 6
người bị thương.
Gần 4 năm làm nhiệm vụ (1969-1972), Tiểu đoàn 2 đã vận
chuyển được 9.019 tấn hàng. Bình quân mỗi người vận chuyển
được 6.250 kg, trên chặng đường bộ 600 km. Tiểu đoàn trưởng
Phạm Tị Tao, Chính trị viên phó Đại đội Nguyễn Tị Huấn và
Trần Tị Lâu được tặng Huy hiệu Bác Hồ cùng nhiều phần thưởng
khác, được Cục Hậu cần Quân khu V tặng danh hiệu: “Kiện tướng
hành lang, gương mẫu đảm đang, chân đồng vai sắt”. Năm 2010,
Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho Tiểu
đoàn 2 và các chị Phạm Tị Tao, Nguyễn Tị Huấn.
Tháng 7/1967, Đoàn vận tải H50 do Quân khu VI thành lập, trong
đó C2 Bình Tuận làm nòng cốt để mở đường từ Bình Tuận đi
Căm pu chia vận chuyển gạo đạn cho chiến trường cực Nam Trung
Bộ, là đơn vị đầu mối tiếp nhận vũ khí, lương thực và hàng hóa
từ miền Bắc chi viện và Trung ương cục miền Nam cho các chiến
trường cực Nam Trung Bộ và Nam Tây Nguyên.
Đa Kai, xã căn cứ cách mạng, nơi cửa ngõ xung yếu án ngữ
phía tây bắc của huyện Đức Linh, điểm địa đầu nối con đường
hành lang chiến lược từ Trung ương cục miền Nam vào Khu VI,
là nơi Đoàn vận tải TNXP H50 đóng quân, thực hiện nhiệm vụ
bám giữ hành lang nối liền quân khu V và Miền, liên hệ chặt chẽ
đường dây Bắc - Nam, đưa các đoàn khách qua lại, tiếp nhận và
nuôi dưỡng bệnh binh, sẵn sàng chiến đấu khi Quân khu cần. Gần
10 năm hoạt động phục vụ đường dây vận tải, vượt qua bao gian
nguy ác liệt, khó khăn gian khổ, 125 cán bộ chiến sĩ đã hy sinh anh
dũng, Đoàn H50 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần quan
trọng vào những chiến thắng oanh liệt của quân và dân trên chiến
trường Nam Trung Bộ và Nam Tây Nguyên. Năm 2000, Nhà nước
truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho
liệt sĩ Tà Bô Cương.
TNXP giải phóng Khu V không chỉ lập thành các tiểu đoàn,
đại đội sát cánh phục vụ các sư đoàn chủ lực như TNXP các tỉnh
Nam Bộ, mà còn có không ít đội viên các huyện Hòa Vang, Tam Kỳ
(Quảng Nam), Đức Phổ, Sơn Tịnh (Quảng Ngãi), Hoài Nhơn, Phù
Mỹ (Bình Định), Tuy Hòa (Phú Yên), Ninh Hòa (Khánh Hòa)…
đêm ngày hoạt động âm thầm trong vùng địch kiểm soát, làm
nhiệm vụ phục vụ các đội vũ trang tuyên truyền, diệt ác ôn, bảo vệ
cán bộ, chuyển thương binh ra vùng căn cứ.
Trong suốt 10 năm từ 1965 đến 1975, Lực lượng TNXP Khu V đã
đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn, gian khổ, vượt qua mọi thử
thách ác liệt, nhiều đơn vị, cá nhân đã lập biết bao thành tích xuất
sắc, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ TNXP hy sinh anh dũng, tô thắm
những chiến công vẻ vang góp phần cùng với quân dân Khu V giành
nhiều thắng lợi to lớn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.