Tô Chấn (1904-1936)

Tiểu sử
Tô Chấn sinh năm 1904.
Từ năm 1925: Đồng chí tích cực tham gia hoạt động cách mạng trong các tổ chức yêu nước cách mạng ở Hà Nội, Sài Gòn và Nam Bộ.

Năm 1927: đồng chí tham gia Việt Nam Quốc dân Đảng do Nguyễn Thái Học đứng đầu và trở thành một đảng viên cốt cán, kiên cường, được cử làm Đảng trưởng kỳ bộ Nam kỳ.

Tháng 10 năm 1930, khởi nghĩa Yên Bái thất bại. Nguyễn Thái Học bị thực dân Pháp xử tử hình, đồng chí được đề cử thay Nguyễn Thái Học và tiến hành mưu sát toàn quyền Đông dương, vì chúng đang cấu kết để đàn áp phong trào cách mạng. Việc chưa thành thì đồng chí bị thực dân Pháp bắt tại Hà Nội, kết án tử hình, sau đó giảm án xuống chung thân, đầy đi Côn Đảo.

Năm 1930-1936: Trong nhà tù Côn Đảo, đồng chí đã trở thành Đảng viên Đảng cộng sản Đông dương. Đồng chí hăng hái tham gia đấu tranh kiên cường, đồng chí tích cực học tập, trở thành một Đảng viên nổi tiếng có kiến thức uyên bác và trí nhớ tuyệt vời về lý luận Mác - Lênin, được anh em rất tín nhiệm.
Đồng chí đã tham gia Ban lãnh đạo nhà tù cùng với các đồng chí Ngô Gia Tự, Tôn Đức Thắng, Phạm Hùng...

Đầu năm 1936*: Đồng chí được chi bộ nhà tù bố trí vượt Côn Đảo cùng đồng chí Ngô Gia Tự và một số (6) đồng chí khác (Lê Quang Sung, Trần Văn Các, Nguyễn Văn Hạnh, Nguyễn Hới...), chẳng may đều bị hy sinh trên biển.

Cuối năm 1997, Bộ Lao Động – Thương binh xã hội đã tổ chức lễ trao bằng “Tổ quốc ghi công” cho hai liệt sĩ Tô Chấn và Tô Hiệu. Tưởng nhớ đồng chí Tô Chấn các cựu tù chính trị Côn Đảo thời kỳ 30-36 đã tặng ông những vần thơ:

"Từ Xuân Cầu chọn hướng đời trai,
Chí cách mạng TÔ hồng trang sử đảng
Vượt Côn Đảo tìm về Đất Mũi,
Gương hi sinh CHẤN động một vùng trời".

----------
* Về thời điểm vượt đảo, có tài liệu nói là cuối 1934, 1933