TÔ ĐÌNH NIÊM – TỪ TUỔI MƯỜI BẢY LÊN ĐƯỜNG ĐẾN NGỌN LỬA TRÁCH NHIỆM HÔM NAY

Tuổi mười bảy và ngày lên đường

Ngày 24 tháng 4 năm 1978 là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông Tô Đình Niêm, sinh ngày 10/10/1960.

Khi ấy ông mới hơn 17 tuổi.

Ở cái tuổi mà nhiều người trẻ còn đang ấp ủ những dự định đầu đời, người thanh niên Tô Đình Niêm đã bước vào môi trường quân đội, bắt đầu những năm tháng tuổi trẻ gắn với màu xanh áo lính.

Ngày ông nhập ngũ cũng là lúc đất nước đang bước vào một chặng đường đầy thử thách.

Chiến tranh chống Mỹ đã kết thúc, non sông đã thu về một mối, nhưng hòa bình chưa đồng nghĩa với việc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đã khép lại. Những diễn biến phức tạp tại biên giới Tây Nam ngày càng căng thẳng trong năm 1978; sau đó, đầu năm 1979, đất nước tiếp tục bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.

Bởi vậy, những thanh niên nhập ngũ trong thời kỳ ấy đã trưởng thành trong một hoàn cảnh rất đặc biệt: đất nước vừa khẩn trương hàn gắn hậu quả chiến tranh, xây dựng cuộc sống mới, vừa phải luôn trong tư thế sẵn sàng bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Tô Đình Niêm là một người lính của thế hệ ấy.

Những năm tháng quân ngũ giữa một giai đoạn lịch sử đặc biệt

Chưa đầy một năm sau khi ông Niêm nhập ngũ, ngày 17/2/1979, cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc nổ ra.

Trước đó, tại biên giới Tây Nam, quân và dân Việt Nam cũng đã phải chiến đấu bảo vệ lãnh thổ. Những sự kiện liên tiếp ấy khiến những năm cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980 trở thành một giai đoạn đặc biệt trong lịch sử bảo vệ Tổ quốc sau ngày đất nước thống nhất.

Ông Tô Đình Niêm phục vụ trong quân đội từ 24/4/1978 đến tháng 10/1982.

Hơn bốn năm ấy gần như nằm trọn trong một thời kỳ mà nhiệm vụ quốc phòng, sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc luôn được đặt ra hết sức cấp thiết.

Tư liệu hiện có chưa xác định đơn vị và địa bàn mà ông trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, vì vậy không thể gắn ông với một chiến trường hay trận đánh cụ thể. Tuy nhiên, các mốc thời gian cho thấy tuổi thanh xuân trong quân ngũ của ông diễn ra giữa chính những năm tháng đầy biến động ấy của đất nước.

Đó là điều làm nên giá trị đặc biệt của câu chuyện.

Hơn bốn năm của một thời tuổi trẻ

Từ một chàng trai mới hơn 17 tuổi ngày nhập ngũ, ông Tô Đình Niêm đã có hơn bốn năm rèn luyện và trưởng thành trong quân đội.

Hồ sơ hội viên hiện lưu giữ ghi cấp bậc, chức vụ của ông là H3 BT.

Những con chữ ngắn gọn trên một dòng hồ sơ hôm nay không thể kể hết những ngày tháng tuổi trẻ của một người lính.

Phía sau ngày nhập ngũ là sự thay đổi từ cuộc sống của một thanh niên ở quê nhà sang môi trường quân đội có tổ chức, kỷ luật và trách nhiệm.

Phía sau ngày xuất ngũ là hơn bốn năm của tuổi thanh xuân đã đi qua.

Đó là những năm tháng người thanh niên học cách sống trong tập thể, chấp hành kỷ luật, thực hiện nhiệm vụ và trưởng thành cùng những người đồng đội.

Đặt cuộc đời của một người lính vào dòng chảy lớn của lịch sử, có thể thấy rằng những sự kiện trọng đại của đất nước không chỉ được làm nên bởi những tên tuổi được ghi trong sử sách. Đằng sau đó còn có biết bao người lính bình dị đã lên đường, có mặt trong quân ngũ và thực hiện phần trách nhiệm của thế hệ mình.

Ông Tô Đình Niêm là một trong những con người bình dị ấy.

Tháng 10 năm 1982 – người lính trở về

Đến tháng 10 năm 1982, ông Tô Đình Niêm hoàn thành thời gian phục vụ trong quân đội và xuất ngũ.

Ông lên đường khi mới hơn 17 tuổi và trở về khi đã bước sang tuổi 22.

Chỉ hơn bốn năm, nhưng đó là một khoảng thời gian rất dài của tuổi thanh xuân.

Ngày trở về đánh dấu sự kết thúc của một chặng đường quân ngũ, nhưng những giá trị được hình thành trong môi trường người lính – tinh thần kỷ luật, trách nhiệm, ý chí và tình đồng đội – không vì thế mà kết thúc.

Sau khi trở về địa phương, ông tiếp tục gắn bó với tổ chức Cựu chiến binh. Hồ sơ Hội Cựu chiến binh xã Lĩnh Toại hiện nay ghi ông Tô Đình Niêm là hội viên thôn Đông Yên, vào Hội năm 1990; hồ sơ ghi đối tượng “TB”, cấp bậc, chức vụ “H3 BT”.

Từ người thanh niên lên đường năm 1978 đến người cựu chiến binh trong cuộc sống hôm nay là một hành trình kéo dài gần nửa thế kỷ.

Từ “thời hoa lửa” đến cuộc sống hôm nay

Thời gian đã đi qua.

Người thanh niên 17 tuổi của năm 1978 nay đã ở một chặng đời khác. Đất nước mà thế hệ ông từng góp phần gìn giữ cũng đã đổi thay rất nhiều.

Nếu thế hệ của ông Tô Đình Niêm trưởng thành trong những năm đất nước phải đối diện với nhiệm vụ bảo vệ biên giới, thì thế hệ trẻ hôm nay được lớn lên trong hòa bình, có điều kiện học tập, lao động, tiếp cận khoa học – công nghệ và kết nối với thế giới.

Nhưng hòa bình không có nghĩa là trách nhiệm với Tổ quốc trở nên nhẹ hơn.

Trách nhiệm ấy chỉ được thể hiện bằng những phương thức mới.

Trong năm 2026, đất nước đang tiếp tục đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào những nhiệm vụ quan trọng của quá trình phát triển; đồng thời nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới vẫn được đặt ra thường xuyên.

Nếu tuổi trẻ của thế hệ ông Niêm là sẵn sàng khoác ba lô lên đường khi đất nước cần, thì “ngọn lửa thanh niên” của thời đại hôm nay có thể được thể hiện bằng việc học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ, thực hiện nghĩa vụ quân sự, chấp hành pháp luật, tham gia các hoạt động vì cộng đồng và có trách nhiệm gìn giữ chủ quyền, lịch sử, văn hóa dân tộc.

Mỗi thời đại có một nhiệm vụ khác nhau.

Nhưng điểm gặp nhau giữa các thế hệ vẫn là trách nhiệm đối với quê hương và đất nước.

Lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách

Câu chuyện của ông Tô Đình Niêm vì thế không chỉ là câu chuyện của những năm 1978–1982.

Nó còn đặt ra một câu hỏi cho những người trẻ hôm nay:

Nếu thế hệ cha anh đã dành tuổi thanh xuân cho Tổ quốc trong những năm tháng gian khó, thì thế hệ hôm nay sẽ làm gì với tuổi trẻ của mình?

Có thể chúng ta không phải sống những ngày tháng giống thế hệ trước.

Không phải người trẻ nào hôm nay cũng phải cầm súng.

Nhưng mỗi người đều có thể đóng góp bằng chính công việc của mình.

Một học sinh cố gắng học tập.

Một đoàn viên tích cực tham gia hoạt động cộng đồng.

Một thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự.

Một cán bộ tận tụy phục vụ nhân dân.

Một người trẻ làm chủ công nghệ, khởi nghiệp và sáng tạo.

Hay đơn giản là biết trân trọng lịch sử, biết ơn những người đi trước và sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Đó đều có thể là những cách tiếp nối tinh thần của thế hệ “thời hoa lửa” trong điều kiện mới.

Gìn giữ ký ức để trao truyền ngọn lửa

Gần nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày 24/4/1978.

Những người lính trẻ năm ấy rồi sẽ ngày một cao tuổi. Nếu những câu chuyện của họ không được hỏi lại, ghi lại và lưu giữ, nhiều ký ức có thể dần mất đi theo thời gian.

Đó cũng chính là ý nghĩa của việc hôm nay thế hệ trẻ tìm gặp các nhân chứng, cựu chiến binh, ghi chép lại những năm tháng quân ngũ và đưa những câu chuyện ấy lên không gian số.

Lưu giữ lịch sử không phải để sống mãi với chiến tranh.

Lưu giữ lịch sử là để những thế hệ sinh ra trong hòa bình hiểu hòa bình đã được gìn giữ như thế nào.

Từ một dòng thông tin ngắn ngủi:

Tô Đình Niêm – sinh ngày 10/10/1960 – nhập ngũ ngày 24/4/1978 – xuất ngũ tháng 10/1982 – H3 BT, chúng ta có thể nhìn thấy phía sau đó là cả một lát cắt của lịch sử đất nước.

Một chàng trai mười bảy tuổi đã lên đường.

Một thế hệ đã trưởng thành giữa những năm tháng bảo vệ Tổ quốc.

Và hôm nay, câu chuyện ấy được kể lại cho một thế hệ đang trưởng thành trong hòa bình.

Ngọn lửa của mỗi thời đại có thể mang một hình hài khác nhau, nhưng lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến vẫn là sợi dây nối các thế hệ người Việt Nam.

“Thời hoa lửa” của ông Tô Đình Niêm đã đi qua, nhưng ngọn lửa trách nhiệm mà thế hệ ông trao lại vẫn cần được những người trẻ hôm nay tiếp tục gìn giữ và thắp sáng bằng chính việc học tập, lao động, sáng tạo và cống hiến cho quê hương, đất nước.