TÔ HIẾN THÀNH – NGƯỜI GIỮ LỬA KHÁNG CHIẾN BÊN DÒNG SÔNG CÁI
"Mang tên vị đại thần lừng danh trong lịch sử, người chiến sĩ Tô Hiến Thành đã viết tiếp trang sử vàng của dòng họ bằng chính máu xương mình. Chiến đấu kiên cường giữa lòng địch tại Nha Trang – Diên Khánh, anh ngã xuống vào năm 1953 khi bình minh độc lập đã cận kề, để lại tuổi xuân xanh ngát cho mảnh đất quê hương Khánh Hòa."
Trong danh sách những người con ưu tú của quê hương Diên Khánh (Khánh Hòa), cái tên Tô Hiến Thành (sinh năm 1925) tỏa sáng như một biểu tượng của lòng trung kiên. Sinh ra trên vùng đất có truyền thống hiếu học và tinh thần bất khuất, ngay từ thuở thiếu thời, anh đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, quyết chí đi theo con đường mà các bậc tiền nhân như Trần Quý Cáp đã vạch ra.
Người chiến sĩ quả cảm trên mặt trận Nha Trang – Diên Khánh
Những năm 1945 - 1953 là giai đoạn cực kỳ gian khổ của chiến trường Nam Trung Bộ. Thực dân Pháp chiếm đóng các đô thị lớn như Nha Trang và thiết lập hệ thống đồn bốt dày đặc dọc theo các trục đường giao thông tại Diên Khánh.
Hoạt động trong lòng địch, Tô Hiến Thành luôn tỏ rõ bản lĩnh của một người cán bộ bám dân, bám đất:
· Gây dựng cơ sở mật: Anh len lỏi vào từng xóm đạo, làng quê ven dòng sông Cái để tuyên truyền, vận động nhân dân nuôi giấu cán bộ, tổ chức các mạng lưới thông tin bí mật.
· Tổ chức đánh du kích: Tô Hiến Thành trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh quấy rối, tiêu hao sinh lực địch ngay tại những vùng giáp ranh, khiến quân Pháp luôn trong tình trạng bất an, lo sợ.
· Tinh thần thép: Dù nhiều lần đối mặt với nguy hiểm, bị địch vây ráp gắt gao, anh vẫn giữ vững khí tiết, bảo vệ bí mật của tổ chức đến cùng.
Sự hy sinh anh dũng trước thềm chiến thắng
Năm 1953, cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết định. Địch điên cuồng thực hiện các cuộc hành quân "tìm diệt" nhằm phá vỡ các căn cứ kháng chiến của ta tại Khánh Hòa.
Trong một đợt hoạt động vào sâu trong vùng kiểm soát của địch, đơn vị của Tô Hiến Thành không may bị lộ. Một cuộc đọ súng không cân sức đã diễn ra giữa sự truy cản gắt gao của quân Pháp. Để bảo vệ các đồng chí rút lui an toàn cùng những tài liệu mật quan trọng, Tô Hiến Thành đã quyết định ở lại bọc lót phía sau.
Anh đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Giữa tiếng súng nổ vang trời và nắng gắt của miền Trung, người chiến sĩ ấy đã ngã xuống trên mảnh đất quê hương Diên Khánh vào năm 1953. Anh ra đi khi cuộc kháng chiến chống Pháp chỉ còn một năm nữa là kết thúc bằng chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu.
