TÔ TẤN TÀI (AMA H’OANH) Người đưa lực lượng chính trị vào thị xã sau giờ giải phóng
Trong Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975, bên cạnh những đoàn quân chủ lực tiến công bằng xe tăng, pháo binh và bộ binh, còn có một lực lượng âm thầm nhưng đặc biệt quan trọng: lực lượng chính trị tại chỗ. Người phụ trách lực lượng ấy ở Buôn Ma Thuột là Tô Tấn Tài, thường gọi là Ama H’Oanh, khi đó là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thị ủy Buôn Ma Thuột. Từ tháng 2/1975, thực hiện chỉ đạo của cấp trên, ông phụ trách xây dựng Đội vận động chính trị gồm 83 cán bộ, được lựa chọn từ nhiều ban, ngành, đơn vị trong tỉnh. Lực lượng này được tập huấn để khi thời cơ đến có thể tiến vào thị xã, vận động quần chúng, tiếp quản cơ sở và phối hợp với bộ đội chủ lực. Rạng sáng 10/3/1975, quân ta nổ súng tiến công Buôn Ma Thuột. Đến tối 11/3, khi những mục tiêu quân sự quan trọng lần lượt bị đánh chiếm, đoàn cán bộ chính trị do Tô Tấn Tài dẫn đầu tiến vào thị xã. Họ tỏa xuống các đường phố, khu dân cư, bắt liên lạc với cơ sở cách mạng, vận động nhân dân, kêu gọi những người lánh cư trở về và chuẩn bị công tác tiếp quản. Đó là một nhiệm vụ khác của chiến thắng: Không chỉ đánh chiếm một thành phố, mà phải giữ được thành phố; không chỉ giành chính quyền, mà phải ổn định cuộc sống của nhân dân.
Buôn Ma Thuột, những ngày tháng 3 năm 1975, là một thành phố trong khói lửa.
Rạng sáng 10/3, tiếng súng đồng loạt vang lên.
Từ nhiều hướng, quân ta tiến công vào các mục tiêu trọng yếu. Xe tăng và bộ binh đánh vào các căn cứ quân sự; đặc công đánh sân bay; các lực lượng địa phương phối hợp với bộ đội chủ lực.
Nhưng ở phía sau những mũi tiến công ấy còn có một kế hoạch đã được chuẩn bị từ trước.
Đó là đưa lực lượng chính trị vào thị xã ngay khi bộ đội làm chủ từng khu vực.
Người được giao phụ trách là Tô Tấn Tài – Ama H’Oanh, Bí thư Thị ủy Buôn Ma Thuột.
Ông hiểu rất rõ địa bàn.
Ông hiểu từng khu phố, từng cơ sở, từng mối liên hệ trong lòng thị xã.
Và quan trọng hơn, ông hiểu rằng sau tiếng súng sẽ là một nhiệm vụ không kém phần khó khăn:
Làm thế nào để nhân dân yên tâm trở về, để cuộc sống không bị đảo lộn và để chính quyền cách mạng nhanh chóng được thiết lập?
Từ tháng 2/1975, một Đội vận động chính trị gồm 83 người được thành lập. Thành viên được lựa chọn từ các ban, ngành, đơn vị của tỉnh, trong đó có những người từng tham gia hoạt động tại Buôn Ma Thuột từ những năm trước. Họ được tập huấn phương pháp vận động quần chúng, chuẩn bị cho ngày trở về thị xã.
Rồi ngày ấy đến.
Sau hơn một ngày chiến đấu, nhiều mục tiêu quan trọng của địch đã bị đánh chiếm.
Tối 11/3/1975, đoàn cán bộ chính trị do Tô Tấn Tài dẫn đầu tiến vào Buôn Ma Thuột.
Phía trước họ không còn chỉ là chiến hào.
Đó là những con phố, khu dân cư, những ngôi nhà còn đóng cửa, những người dân vừa trải qua những giờ phút hoảng loạn.
Các cán bộ tỏa xuống từng khu vực, tìm đến những cơ sở cũ, gặp những người dân trung kiên, vận động quần chúng và kêu gọi những người chạy lánh cư trở về.
Trong ký ức của Ama H’Oanh, công việc lúc ấy không chỉ là tuyên truyền hay vận động.
Điện, nước phải được khôi phục.
Lương thực phải được bảo đảm.
Người dân phải được ổn định.
Những người làm việc trong bộ máy cũ phải được vận động trình diện.
Ông từng kể lại rằng những ngày đầu sau giải phóng, đội công tác phải huy động công nhân khôi phục điện, nước; vận động các nhà buôn mở kho gạo để phát cho nhân dân; đồng thời vận động những người từng làm việc trong chính quyền cũ ra trình diện, tham gia ổn định tình hình.
Những việc ấy có thể không vang lên như tiếng pháo.
Không có xe tăng húc đổ cổng sắt.
Không có những trận đánh được ghi lại bằng những con số thương vong.
Nhưng đó là mặt trận phía sau chiến thắng.
Bởi một thành phố vừa trải qua chiến tranh cần nhiều hơn một cuộc tiến công quân sự.
Nó cần những con người biết nắm dân, hiểu dân và vận động dân.
Ngày 18/3/1975, Ủy ban Quân quản thị xã Buôn Ma Thuột được thành lập và ra mắt nhân dân tại đình Lạc Giao. Đây là bước quan trọng để tổ chức quản lý, giữ gìn an ninh trật tự và từng bước đưa cuộc sống trở lại bình thường.
Nhìn lại chiến thắng Buôn Ma Thuột, người ta thường nhớ đến những chiếc xe tăng tiến vào Sở chỉ huy Sư đoàn 23, những trận đánh quyết liệt và những người lính đã mở toang cánh cửa chiến thắng.
Nhưng Tô Tấn Tài – Ama H’Oanh lại nhắc chúng ta về một hình ảnh khác.
Đó là những người cán bộ chính trị đi sau tiếng súng.
Họ bước vào một thành phố vừa được giải phóng để gặp dân, gọi dân trở về, giữ dân ở lại và cùng dân dựng lại cuộc sống.
HOA LỬA
Chiến thắng không chỉ được đo bằng những mục tiêu quân sự đã chiếm được.
Chiến thắng còn là khi người dân có thể mở lại cánh cửa nhà mình mà không còn sợ hãi.
Ngày 11/3/1975, khi những người lính còn đang chiến đấu ở nhiều nơi trong thị xã, Tô Tấn Tài và 82 cán bộ chính trị đã bước vào Buôn Ma Thuột.
Họ không mang theo xe tăng.
Họ mang theo lời gọi đồng bào trở về.
Mang theo những mối liên lạc với cơ sở cũ.
Mang theo nhiệm vụ giữ gìn từng khu phố, từng con đường, từng cuộc sống bình dị sau chiến tranh.
Bởi phía sau một thành phố được giải phóng là hàng vạn người dân cần được bình yên.
Và phía sau một chiến thắng vang dội là những con người lặng thầm làm cho chiến thắng ấy thực sự thuộc về nhân dân.
Tô Tấn Tài – Ama H’Oanh.
Một người đi cùng đoàn quân vào giờ phút chiến thắng,
nhưng nhiệm vụ của ông bắt đầu từ chính lúc tiếng súng dần lắng xuống.
