Tô Vĩnh Diện (1924 – 1954) là một chiến sĩ xuất sắc của Quân đội Nhân dân Việt Nam, người anh hùng đầu tiên của lực lượng Pháo cao xạ ngã xuống trên mặt trận Điện Biên Phủ và nổi tiếng với thế hệ sau qua hành động

Tô Vĩnh Diện (1924 – 1954) là một chiến sĩ xuất sắc của Quân đội Nhân dân Việt Nam, người anh hùng đầu tiên của lực lượng Pháo cao xạ ngã xuống trên mặt trận Điện Biên Phủ và nổi tiếng với thế hệ sau qua hành động quên mình lấy thân chèn bánh pháo.

Thông tin cá nhân

• Năm sinh: 1924

Chức vụ khi hy sinh: Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.

Quá trình hoạt động cách mạng

Thời niên thiếu: Sinh ra trong một gia đình nghèo, từ năm 8 tuổi anh đã phải đi ở cho địa chủ và chịu nhiều áp bức. Cách mạng Tháng Tám thành công giúp anh thoát cảnh đi ở.

Tham gia quân ngũ: Năm 1946, anh tham gia lực lượng dân quân tại địa phương. Đến năm 1949, anh chính thức xung phong nhập ngũ vào bộ đội chủ lực.

Trở thành pháo thủ: Tháng 5/1953, khi quân đội thành lập các đơn vị pháo cao xạ để chuẩn bị cho các trận đánh lớn, anh được điều động và bổ nhiệm làm Tiểu đội trưởng pháo cao xạ.

Hành động anh hùng cứu pháo

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, việc vận chuyển những khẩu pháo nặng hàng tấn qua các địa hình đồi núi dốc, trơn trượt vô cùng nguy hiểm.

Đêm ngày 1/2/1954, trong quá trình kéo pháo qua dốc Chuối (thuộc địa phận huyện Điện Biên ngày nay), đường đi rất hẹp, cong và nguy hiểm. Anh cùng đồng đội xung phong cầm lái giữ hướng đi cho pháo. Bất ngờ, dây tời và dây kéo pháo bị đứt, khẩu pháo cao xạ nặng hơn 2 tấn lao nhanh xuống dốc lao về phía vực sâu.

Trong tình thế hiểm nghèo, anh hô lớn: "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!" Anh buông tay lái, lao thẳng người lên phía trước, dùng chính cơ thể của mình chèn vào bánh pháo. Hành động quả cảm này làm giảm tốc độ lao, giúp đồng đội có đủ thời gian dùng gỗ chèn ghìm giữ khẩu pháo dừng lại an toàn. Do vết thương quá nặng, anh đã hy sinh ngay tại rừng Pá Có.

Tôn vinh và khen thưởng

Hành động cứu pháo của anh đã trở thành biểu tượng tinh thần to lớn cổ vũ cho toàn mặt trận Điện Biên Phủ.

• Ngày 7/5/1955, anh được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và Huân chương Chiến công hạng Nhất.