Tô Vĩnh Diện
Tô Vĩnh Diện (1924–1954) là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với hành động lấy thân mình chèn bánh pháo trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sự hy sinh của ông trở thành biểu tượng rực sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh
Tuổi trẻ và con đường cách mạng
Sinh trong gia đình nông dân nghèo có tám anh chị em, Tô Vĩnh Diện phải đi ở từ nhỏ và sớm thấu hiểu cảnh áp bức. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia dân quân địa phương, năm 1949 gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam, chiến đấu tại nhiều mặt trận. Tháng 3 / 1953, ông được điều sang Nam Ninh (Quảng Tây, Trung Quốc) huấn luyện pháo cao xạ và kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam.
Hành động anh hùng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ
Tháng 12 / 1953, ông cùng đơn vị hành quân kéo pháo vào trận địa. Khi chiến dịch đổi sang phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, lực lượng nhận lệnh kéo pháo ra. Đêm 1 / 2 / 1954, tại dốc Chuối mưa trơn, dây tời bị đứt khiến khẩu pháo 37 mm hơn hai tấn lao xuống vực. Ông hô “Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo”, rồi lao người chèn bánh pháo, cứu khẩu pháo khỏi rơi. Trước khi trút hơi thở cuối, ông chỉ kịp hỏi: “Pháo có việc gì không?”.
Ghi nhận và tưởng niệm
Ngay tại mặt trận, ông được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất; năm 1956 được phong Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Hài cốt ông an táng tại Nghĩa trang Đồi A1, thành phố Điện Biên Phủ. Khẩu pháo 37 mm số hiệu 510681 gắn với sự kiện được công nhận Bảo vật Quốc gia và trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân. Tên Tô Vĩnh Diện được đặt cho nhiều trường học, đường phố và tượng đài trên cả nước như biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần vì Tổ quốc quên mình
