Tô Vĩnh Diện – Lấy thân mình chèn pháo ở Điện Biên Phủ

Người con của quê hương Thanh Hóa

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ anh trải qua những năm tháng vất vả dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, anh hăng hái tham gia các hoạt động ở địa phương.

Năm 1949, anh tình nguyện nhập ngũ. Với tinh thần chịu khó, gương mẫu, anh được tin tưởng giao làm tiểu đội trưởng, sau đó trở thành khẩu đội trưởng pháo cao xạ thuộc Đại đoàn công pháo 351 – đơn vị pháo binh chủ lực của quân đội ta trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Kéo pháo trên những con dốc tử thần

Bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ đầu năm 1954, nhiệm vụ của bộ đội pháo binh vô cùng gian khổ. Những khẩu pháo nặng hàng tấn phải được kéo bằng sức người qua hàng chục cây số đường rừng, vượt núi cao, vực sâu, dưới sự đánh phá ác liệt của máy bay địch. Bộ đội phải làm việc chủ yếu vào ban đêm, dùng tời, dây chão và sức của hàng trăm con người để nhích từng mét.

Tháng 1/1954, Bộ Chỉ huy chiến dịch, đứng đầu là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đưa ra quyết định lịch sử: chuyển phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, giải quyết nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc". Các đơn vị pháo binh nhận lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa, chuẩn bị lại từ đầu – một công việc gian nan không kém lúc kéo vào.

Khoảnh khắc bất tử

Ngày 31/1/1954, trong lúc đơn vị đang kéo pháo trên một con dốc hiểm trở, dây kéo bị đứt, khẩu pháo lao nhanh xuống dốc, có nguy cơ rơi xuống vực sâu. Trong khoảnh khắc ấy, Tô Vĩnh Diện đã lao vào lấy thân mình chèn bánh pháo. Khẩu pháo được giữ lại an toàn, còn anh bị thương nặng và hy sinh.

Theo lời kể của đồng đội, trước khi hy sinh, điều anh quan tâm vẫn là khẩu pháo có được an toàn hay không. Khẩu pháo mà anh bảo vệ sau đó đã tham gia trận đánh và góp phần vào chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954.

Biểu tượng của tinh thần quyết chiến, quyết thắng

Năm 1955, Tô Vĩnh Diện được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình ảnh người chiến sĩ "lấy thân mình chèn pháo" đã trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ, được ghi lại trong sách giáo khoa, tranh vẽ, phim ảnh. Tên anh được đặt cho nhiều đường phố, trường học trên khắp cả nước.

Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" thường được nhắc đến với tài thao lược của các vị tướng. Nhưng tìm hiểu câu chuyện của anh Tô Vĩnh Diện, tôi hiểu rằng chiến thắng ấy được làm nên từ hàng vạn con người bình dị, sẵn sàng đặt nhiệm vụ chung lên trên cả mạng sống của mình. Là sinh viên kỹ thuật, tôi càng thấy rõ những khẩu pháo thời ấy quý giá đến nhường nào, và tinh thần trách nhiệm với "tài sản chung" của anh là bài học còn nguyên giá trị.

Nguồn tham khảo: Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ; Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam; Báo Quân đội nhân dân.