Tô Vĩnh Diện - Lưng thép giữ vững khẩu pháo lòng sông

Trong kỳ tích kéo pháo bằng sức người có một không hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ, hình ảnh Anh hùng Tô Vĩnh Diện xả thân làm chèn pháo đã trở thành biểu tượng thiêng liêng cho tinh thần "Coi tài sản của Quân đội, vũ khí của Tổ quốc quý hơn máu xương bản thân" của người chiến sĩ Pháo cao xạ Việt Nam.

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình bần nông nghèo khổ, anh trải qua tuổi thơ nhọc nhằn đi làm thuê, đở đợ. Năm 1949, anh xung phong nhập ngũ và nhanh chóng trở thành một người chiến sĩ gương mẫu, dũng cảm. Đến năm 1953, khi Quân đội ta thành lập Trung đoàn Pháo cao xạ 37mm đầu tiên (Trung đoàn 367), Tô Vĩnh Diện được điều động sang và giữ chức Khẩu đội trưởng.

Đầu năm 1954, toàn quân bước vào chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhiệm vụ của bộ đội pháo binh lúc bấy giờ vô cùng gian khổ: phải đưa những khẩu pháo nặng hơn hai tấn qua hàng trăm kilomet đường rừng núi, vượt đèo cao, vực sâu để áp sát lòng chảo Điện Biên. Mọi công việc đều dựa vào đôi vai, sức lực và tinh thần đồng đội sắt đá.

Tháng 1 năm 1954, khi các khẩu pháo đã được kéo vào vị trí chiếm lĩnh trận địa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra quyết định lịch sử: chuyển phương châm tác chiến sang "Đánh chắc, tiến chắc" và lệnh cho bộ đội kéo pháo trở ra. Việc kéo pháo vào đã gian nan, kéo pháo ra trong điều kiện địch phát hiện và liên tục bắn phá lại càng nguy hiểm gấp bội.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện đảm nhận kéo khẩu pháo cao xạ qua khu vực dốc Chuối — một đoạn đường đèo hẹp, dốc đứng nghiêng về phía vực sâu. Trời tối đen như mực, mưa rừng trơn trượt. Khi khẩu pháo đang từ từ xuống dốc thì bất ngờ một luồng đạn pháo của địch bắn tới gần, làm đứt dây tời chính. Khẩu pháo mất đà, lao dốc ngày càng nhanh, kéo theo cả các chiến sĩ đang ghì dây tời.

Tình thế diễn ra trong tích tắc. Nếu khẩu pháo lao xuống vực sâu, không chỉ công sức của hàng trăm con người đổ sông đổ biển mà vũ khí quý giá của Quân đội cũng sẽ bị phá hủy hoàn toàn. Trong giây phút nghẹt thở ấy, Tô Vĩnh Diện đã buông tay quay lái, hô lớn cho đồng đội chèn pháo rồi dũng cảm lao thẳng cả thân mình vào trước bánh xe pháo đang lao dốc.

Thân thể của người chiến sĩ Tô Vĩnh Diện đã trở thành một chiếc giá chèn bằng thép. Khẩu pháo chèn lên người anh, khựng lại và nghiêng tựa vào vách núi, dừng lại ngay trước bờ vực thẳm.

Đồng đội vội vã lao đến gạt bánh pháo, đưa anh ra ngoài. Dù toàn thân bị thương nát nặng nề, máu chảy lênh láng, nhưng khi mở mắt ra nhìn thấy mọi người, câu nói đầu tiên của anh vẫn chỉ là: "Pháo có việc gì không các đồng chí?" Nhận được lời đáp "Pháo vẫn an toàn", Tô Vĩnh Diện mỉm cười thanh thản rồi nhắm mắt trút hơi thở cuối cùng trên tay đồng đội khi vừa tròn 30 tuổi. Sự hy sinh Oanh liệt của anh đã thổi bùng lên ngọn lửa quyết tâm cho toàn thể lực lượng pháo binh, đưa các khẩu pháo vào trận địa an toàn, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy.