TÔ VĨNH DIỆN – NGƯỜI CHIẾN SĨ LẤY THÂN MÌNH CỨU PHÁO

Người lính quê Thanh Hóa

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Ông xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo và từng trải qua cuộc sống lao động rất vất vả. Trước khi tham gia quân đội, ông đã chứng kiến những khó khăn của người dân dưới chế độ cũ và sau đó tham gia lực lượng vũ trang cách mạng.

Tô Vĩnh Diện trưởng thành qua những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, ông là Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367, đơn vị pháo cao xạ.

Khác với những chiến sĩ bộ binh trực tiếp tiến công các cứ điểm, nhiệm vụ của Tô Vĩnh Diện gắn với việc vận chuyển và bảo vệ pháo. Đây là một công việc rất khó khăn bởi pháo phải được đưa qua những con đường hiểm trở, đèo dốc và địa hình phức tạp để phục vụ chiến dịch.

Trong chiến dịch, việc đưa pháo vào trận địa là một kỳ công hậu cần – quân sự. Bộ đội phải kéo pháo bằng sức người qua những đoạn đường núi, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và thường xuyên phải giữ bí mật trước sự quan sát của đối phương.

Kéo pháo vào trận địa

Để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, quân đội Việt Nam quyết định đưa pháo vào khu vực chiến dịch. Trong điều kiện địa hình miền núi Tây Bắc, việc vận chuyển những khẩu pháo nặng hàng tấn là nhiệm vụ cực kỳ gian khổ.

Những người lính phải dùng dây, tời và sức người để kéo pháo. Họ phải di chuyển từng bước, nhiều khi phải giữ pháo trên những đoạn đường dốc và hiểm trở. Chỉ cần dây kéo bị đứt hoặc pháo mất kiểm soát, tai nạn nghiêm trọng có thể xảy ra.

Tô Vĩnh Diện tham gia đội hình kéo pháo và thường xuyên thực hiện nhiệm vụ ở những vị trí nguy hiểm. Ông cùng đồng đội phải phối hợp rất chặt chẽ để bảo đảm pháo không bị trượt xuống vực.

Công việc ấy không có những tiếng súng liên tục như ở tiền tuyến nhưng vẫn là một nhiệm vụ có tính chất sinh tử. Nếu pháo không được đưa đến đúng vị trí, kế hoạch chiến đấu của toàn chiến dịch sẽ gặp khó khăn.

Khoảnh khắc pháo lao xuống dốc

Trong một lần kéo pháo, khi đang di chuyển trên một đoạn dốc nguy hiểm, dây kéo pháo bị đứt. Khẩu pháo bắt đầu trượt xuống phía dưới. Tình huống xảy ra bất ngờ và cực kỳ nguy hiểm.

Theo các tư liệu lịch sử, Tô Vĩnh Diện đã lao vào phía bánh pháo, dùng thân mình chèn để ngăn khẩu pháo tiếp tục trượt. Hành động ấy giúp giữ pháo lại và tạo điều kiện cho đồng đội xử lý tình huống.

Tô Vĩnh Diện bị bánh pháo đè lên người và hy sinh. Ông đã lấy thân mình cứu khẩu pháo, bảo vệ phương tiện chiến đấu mà đơn vị đang vận chuyển.

Sự hy sinh ấy trở thành một trong những câu chuyện tiêu biểu về những người lính làm nhiệm vụ hậu cần và vận chuyển pháo trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Năm 1953, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Vì sao khẩu pháo quan trọng?

Để hiểu hành động của Tô Vĩnh Diện, cần hiểu vai trò của pháo binh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Quân Pháp xây dựng một tập đoàn cứ điểm mạnh với hệ thống công sự, pháo binh và không quân hỗ trợ. Quân đội Việt Nam cần có hỏa lực đủ mạnh để phá công sự và khống chế các vị trí của đối phương.

Đưa pháo vào trận địa là một nhiệm vụ chiến lược. Mỗi khẩu pháo được đưa đến đúng vị trí đều góp phần tăng khả năng chiến đấu của quân đội Việt Nam.

Nhưng pháo cũng là loại vũ khí rất nặng và khó di chuyển trên địa hình núi rừng. Vì vậy, lực lượng kéo pháo phải chịu một khối lượng công việc khổng lồ. Họ không chỉ vận chuyển mà còn phải bảo vệ pháo trong suốt quá trình di chuyển.

Tô Vĩnh Diện hy sinh trong chính quá trình ấy. Ông không chết trong một trận đánh trực tiếp với quân Pháp mà hy sinh khi bảo vệ phương tiện chiến đấu của đơn vị.

Một phần của kỳ công Điện Biên Phủ

Ngày nay, khi nói về Điện Biên Phủ, người ta thường nhắc đến các trận đánh ở Him Lam, Độc Lập, A1 hoặc ngày quân Pháp đầu hàng. Nhưng để có những trận đánh ấy, hàng vạn người đã phải chuẩn bị hậu cần trong thời gian dài.

Kéo pháo là một trong những nhiệm vụ nổi tiếng nhất. Những người lính và dân công đã sử dụng sức người để đưa những khẩu pháo nặng vượt qua địa hình hiểm trở. Đây là một minh chứng rõ ràng cho khả năng tổ chức và huy động lực lượng của hậu phương kháng chiến.

Tô Vĩnh Diện là một trong những người đã hy sinh trong quá trình chuẩn bị ấy. Câu chuyện của ông giúp chúng ta nhìn chiến thắng Điện Biên Phủ từ một góc độ khác: chiến thắng không chỉ được tạo ra bởi những người trực tiếp nổ súng mà còn bởi những người vận chuyển, bảo đảm hậu cần và giữ gìn vũ khí.

Mỗi khẩu pháo đến được trận địa là kết quả của công sức của rất nhiều con người.

Bài học về trách nhiệm

Tô Vĩnh Diện đã phản ứng trong một khoảnh khắc rất ngắn. Ông không có nhiều thời gian để suy nghĩ hay lựa chọn. Khi nhìn thấy khẩu pháo mất kiểm soát, ông hành động để cứu pháo và bảo vệ đồng đội.

Trong cuộc sống hiện nay, con người hiếm khi phải đối diện với những tình huống sinh tử như vậy. Nhưng tinh thần trách nhiệm vẫn có thể được thể hiện trong những công việc bình thường.

Một người có trách nhiệm là người biết quan tâm đến kết quả chung, không chỉ nghĩ đến sự an toàn hay lợi ích của riêng mình. Trong học tập, công việc, hoạt động tập thể hay phục vụ cộng đồng, tinh thần ấy đều có ý nghĩa.

Tô Vĩnh Diện đã để lại một câu chuyện rất ngắn nhưng có sức lay động lớn. Ông hy sinh khi bảo vệ một khẩu pháo, nhưng phía sau khẩu pháo ấy là nhiệm vụ của cả một chiến dịch và sự an toàn của đồng đội.

Bởi vậy, nhớ đến Tô Vĩnh Diện cũng là nhớ đến hàng vạn con người đã âm thầm góp sức để làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.