TÔ VĨNH DIỆN: TẤM THÂN LÀM GIÁ PHÁO VÀ TIẾNG CÒI BẤT TỬ Ở ĐIỆN BIÊN PHỦ

Người con đất Thanh Hóa và hành trình ra mặt trận

Anh hùng Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924, quê tại xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo dưới thời thực dân, ông sớm thấu hiểu sự cực khổ của người lao động.

Năm 1949, ông xung phong nhập ngũ và đến năm 1953 được bổ nhiệm làm Khẩu đội trưởng Khẩu đội 3, Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 (Trung đoàn Pháo cao xạ đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam). Trong mọi nhiệm vụ, Tô Vĩnh Diện luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, sự gương mẫu và tính kỷ luật sắt.

Đêm kéo pháo định mệnh trên dốc Kéo Pháo

Tháng 1 năm 1954, Trung đoàn Pháo cao xạ 367 nhận lệnh kéo các khẩu pháo nặng hàng tấn qua những con dốc nguy hiểm vào chiến trường Điện Biên Phủ theo phương án "Đánh nhanh, thắng nhanh". Tuy nhiên, sau khi khảo sát thực tế và phân tích lại tình hình, Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định chuyển sang phương án "Đánh chắc, tiến chắc", đồng thời lệnh kéo pháo ra vị trí tập kết mới.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận nhiệm vụ kéo khẩu pháo cao xạ 37mm nặng hơn 2,4 tấn qua dốc Pu Tây — một con dốc cực kỳ nguy hiểm với độ dốc cao, đường hẹp và nhiều vực sâu thăm thẳm.

Trời mưa phùn, đường trơn trượt. Trong lúc dốc cao, đứt dây tời kéo làm khẩu pháo lao nhanh xuống vực theo đà dốc. Trước nguy cơ khẩu pháo quý giá của quân đội bị lao xuống vực thẳm và nguy hiểm đến tính mạng của các đồng đội đang giữ pháo phía sau, Tô Vĩnh Diện đã không một chút do dự.

Ông buông tay kéo, lao mình vào gầm pháo, lấy chính thân mình làm vật cản để chèn bánh pháo.

Chiến công sống mãi với lịch sử

Hành động dũng cảm của ông đã làm khựng đà lao của khẩu pháo, tạo thời gian vô giá cho đồng đội kịp thời lao đến dùng chèn gỗ khóa chặt bánh pháo lại, cứu nguy thành công cho vũ khí quan trọng của quân đội.

Khi đồng đội gạt khẩu pháo ra để cứu Tô Vĩnh Diện, ông đã bị thương rất nặng. Dù trong giây phút hấp hối, câu hỏi đầu tiên ông dành cho đồng đội vẫn là: "Pháo có việc gì không các đồng chí?". Ông dũng cảm hy sinh ngay trên sườn dốc khi mới 30 tuổi.

Sự hy sinh quên mình của Tô Vĩnh Diện đã bùng lên ngọn lửa thi đua kéo pháo an toàn trên toàn mặt trận. Năm 1955, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. Tên của ông ngày nay được trân trọng đặt cho nhiều con đường, trường học trên khắp đất nước Việt Nam.