Tòa án quân sự dã chiến chính quyền Sài Gòn (1968)

Võ Thị Thắng sinh năm 1945 tại xã Tân Bỉnh, huyện Bến Lức, tỉnh Long An. Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, chị sớm tham gia phong trào đấu tranh bãi khóa, bãi thị và xuống đường của học sinh, sinh viên Sài Gòn từ những năm đầu decade 1960.

Trong Chiến dịch Mậu Thân năm 1968, Võ Thị Thắng nhận nhiệm vụ trinh sát và diệt ác tại khu vực Quận 6, Sài Gòn. Ngày 16 tháng 7 năm 1968, trong một đợt truy quét gắt gao của địch, chị không may bị bắt giữ khi đang thực hiện nhiệm vụ.

Chính quyền Sài Gòn đã đưa người con gái 23 tuổi ra Tòa án quân sự dã chiến và tuyên phạt chị bản án khắc nghiệt: 20 năm tù khổ sai. Nghe bản án bất công từ kẻ xâm lược và tay sai, Võ Thị Thắng không hề bình tĩnh hay sợ hãi. Chị ngẩng cao đầu, nở một nụ cười rạng rỡ, hồn nhiên và thốt lên câu nói đanh thép đi vào lịch sử: "Liệu chính quyền các ông có tồn tại đến 20 năm để giam tôi không?".

Bức ảnh ghi lại nụ cười kiêu hãnh của Võ Thị Thắng ngay trước tòa án kẻ thù do các phóng viên nước ngoài chụp lại đã nhanh chóng lan truyền ra toàn thế giới với tên gọi "Nụ cười chiến thắng". Nụ cười ấy trở thành biểu tượng bất tử cho khí tiết kiên cường, sự coi thường hiểm nguy và niềm tin sắt đá vào ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam của tuổi trẻ Việt Nam.