Tội ác và sức sống hồi sinh tại Sơn Mỹ (1968)
Sáng ngày 16/3/1968, lính Mỹ đã thảm sát dã man 504 thường dân vô tội tại Sơn Mỹ (nay thuộc xã Tịnh Khê, thành phố Quảng Ngãi), phần lớn là phụ nữ, trẻ em và người già. Vượt qua tội ác tột cùng và nỗi đau tang thương ấy, vùng đất này đã mạnh mẽ hồi sinh, vươn lên thành một làng quê xanh, yên bình và là biểu tượng của khát vọng hòa bình.
Anh Phạm Thành Công – Giám đốc Bảo tàng chứng tích Sơn Mỹ cũng là một nhân chứng vụ thảm sát đã kể lại: “Năm ấy tôi 11 tuổi. Mẹ, chị và 3 người em của tôi bị chúng bắn đạn xối xả. Tôi bị xác người đè lên trên nên không trúng đạn. Khi bọn chúng quay sang đốt nhà, tôi mới chạy vội lên đỉnh Núi Ông nên thoát nạn”. Còn theo theo lời kể của chị Đỗ Thị Ánh Tuyết, cả gia đình chị gồm mẹ và 4 đứa em đều bị chết: Lúc đó chị mới có 13 tuổi, sống sót là nhờ xác của mẹ và các em chết đè lên, nhưng cũng bị một viên đạn găm vào lưng. Sau đó chị được bộ đội mang về và đưa đi. Chị trở thành nhân chứng sống đi khắp nơi để tố cáo tội ác của quân đội Mỹ trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam. Còn bà Hà Thị Quý ngày bị thương ấy giờ vẫn là nỗi kinh hoàng, đau đớn ám ảnh không nguôi. Bà kể lại trong nước mắt: “Sáng hôm ấy, lính Mỹ tràn về làng quê, gặp ai là bắn xối xả đến đó. Nhờ những người ngã đè lên nên bà thoát chết, nhưng đứa con gái 17 tuổi và đứa con trai 6 tuổi đã chết ngay bên cạnh”. Bà Phạm Thị Thuận, 80 tuổi, gia đình có 6 người gồm chồng, con và cháu…đều bị sát hại. Bà Thuận nghẹn ngào: "Cứ nhắm mắt lại là hình ảnh ấy lại ám ảnh tôi"…
Hiện một tượng đài lớn đã được xây dựng tại Khu chứng tích Sơn Mỹ để mọi người dân tưởng niệm những người đã mất. Phòng trưng bày hiện vật, hình ảnh tố cáo tội ác lính Mỹ tàn sát dân thường được xây dựng cuối năm 1975, tại thôn Tư Cung, nằm sát quốc lộ 24b, nơi cửa ngõ vào Khu du lịch Mỹ Khê. Nơi đây được thiên nhiên ưu đãi, có nhiều cảnh đẹp, thuận lợi cho du khách tham quan. Khu chứng tích Sơn Mỹ đã nhiều lần đầu tư nâng cấp và sưu tầm bổ sung nhiều hình ảnh, hiện vật mới. Anh Phạm Thành Công, một trong những người sống sót trong vụ thảm sát, nay là Giám đốc Khu chứng tích Sơn Mỹ cho biết: Gần đây, ngoài việc đầu tư xây dựng các hạng mục công trình, chúng tôi đã cử một số cán bộ chuyên môn đi các nơi để sưu tầm các hiện vật, hình ảnh liên quan vụ thảm sát Sơn Mỹ. Nhiều lần cán bộ đã trực tiếp vào làng gặp dân xin mua lại các hiện vật về lưu giữ, trưng bày tại khu chứng tích. Có gia đình không chịu bán muốn giữ làm kỷ vật, nhưng chúng tôi dùng hiện vật đổi hiện vật (mua đồ dùng mới về đổi lấy hiện vật cũ). Khu chứng tích Sơn Mỹ hiện trưng bày nhiều hình ảnh, hiện vật có giá trị (trong đó có ba bản đồ, một phù điêu gỗ, ba phù điêu đồng, 13 bản trích, hai hộp hình) và lưu giữ trong kho hơn 250 hiện vật khác; trở thành điểm tham quan, thắp hương tưởng niệm những người đã mất của du khách trong nước và quốc tế.
