“Tôi chỉ là một viên gạch nhỏ trên tuyến lửa Trường Sơn” – Người thầy thuốc chiến đấu giành sự sống cho đồng đội
Bài viết kể về Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú Tạ Lưu, người đã có hơn 4 năm chiến đấu và làm nhiệm vụ cứu chữa thương, bệnh binh trên tuyến đường Trường Sơn. Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, thiếu thốn thuốc men và trang thiết bị, ông cùng đồng đội đã không quản hiểm nguy, thực hiện nhiều ca phẫu thuật khó, cứu sống hàng nghìn thương binh. Năm 1969, khi mới 39 tuổi, bác sĩ Tạ Lưu được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Dù có những đóng góp đặc biệt xuất sắc, ông luôn khiêm nhường cho rằng mình chỉ là “một viên gạch nhỏ” góp phần xây nên Trường Sơn huyền thoại.
Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú Tạ Lưu sinh năm 1931, quê ở Bắc Ninh. Từ khi còn trẻ, ông đã tích cực tham gia phong trào thanh niên cứu quốc. Năm 1947, ông được cử đi học y tá để phục vụ quân đội. Sau đó, ông tham gia Chiến dịch Trung Lào và Chiến dịch Điện Biên Phủ, trực tiếp chứng kiến sự khốc liệt của chiến tranh và những đau thương, mất mát của người lính.
Sau hòa bình lập lại, Tạ Lưu được điều về Khoa Phẫu thuật, Viện Quân y 108. Nhờ kinh nghiệm thực tế cùng tinh thần ham học hỏi, ông được tuyển chọn đào tạo bác sĩ chuyên tu tại Học viện Quân y để đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Cuối năm 1965, sau khi tốt nghiệp, bác sĩ Tạ Lưu được bổ nhiệm làm Phó đội trưởng Đội Điều trị 14, đóng quân tại Quảng Bình. Đơn vị có hơn 100 cán bộ, nhân viên, đảm nhiệm nhiệm vụ cấp cứu, điều trị thương bệnh binh tại các cửa khẩu trên đường chiến lược 12 và 15. Đây là khu vực thường xuyên bị máy bay địch đánh phá dữ dội.
Trong những năm 1966-1967, khi chiến tranh trên tuyến Trường Sơn diễn ra ác liệt, thương binh từ tuyến trước liên tục được đưa về. Nhiều tháng liền, ngày nào cũng có ca phẫu thuật. Có những tuần bác sĩ Tạ Lưu phải đứng mổ hơn 10 giờ mỗi ngày, nhiều đêm không được ngủ. Trong điều kiện thuốc men, máu và thiết bị y tế vô cùng thiếu thốn, ông phải vận dụng trí tuệ và kinh nghiệm để tìm mọi cách cứu người.
Có những ca thương binh bị thương ở vị trí hiểm nghèo, ông mạnh dạn áp dụng những phương pháp kỹ thuật mới như gây mê nội khí quản, truyền tĩnh mạch ngược chiều, truyền máu trực tiếp trong điều kiện không có dung dịch chống đông. Ông hiểu rằng những phương pháp ấy tiềm ẩn nguy hiểm, nhưng nếu không can thiệp thì thương binh gần như không còn cơ hội sống. Chính tinh thần “chỉ cần có một tia hy vọng, tôi sẽ cố hết sức mình” đã giúp ông vượt qua mọi giới hạn của hoàn cảnh.
Không chỉ làm việc tại bệnh viện dã chiến, bác sĩ Tạ Lưu còn trực tiếp đến những nơi nguy hiểm để tìm kiếm và cứu chữa thương binh. Có lần tại Khe Hổ (Hố Gai), ông cùng đồng đội phải luồn rừng, vượt suối, lần theo vết máu vào tận khe đá để tìm thương binh. Trong một lần khác, khi Trung đoàn 280 pháo cao xạ ở bến phà Xuân Sơn đề nghị hỗ trợ một thương binh bị vết thương thấu bụng đã viêm nhiễm, ông cùng 7 cán bộ lập tức lên đường vượt quãng đường khoảng 90km dưới sự rình rập của máy bay địch.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Đến nơi, cả đội gần như không có thời gian nghỉ ngơi mà lập tức tiến hành phẫu thuật. Bác sĩ Tạ Lưu làm việc đến tận nửa đêm mới hoàn thành ca mổ. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ của cả kíp, thương binh đã vượt qua cơn nguy kịch và sau này trở lại đơn vị tiếp tục chiến đấu.
Từ thực tiễn đó, Đội Điều trị 14 quyết định thành lập lực lượng phẫu thuật tiền phương, sẵn sàng cơ động theo các đơn vị chiến đấu, cấp cứu thương binh ngay tại tuyến trước trong “thời điểm vàng”, sau đó mới chuyển họ về tuyến sau. Bác sĩ Tạ Lưu và bác sĩ Lê Văn Đính luôn là những người xung phong đến những khu vực trọng điểm. Đội phẫu thuật đã góp phần cứu sống hàng nghìn thương binh, trở thành một trong những đơn vị tiêu biểu của Bộ đội Trường Sơn và ngành Quân y.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn, năm 1969, khi mới 39 tuổi, Thượng úy, bác sĩ Tạ Lưu được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Đội Điều trị 14, nơi ông gắn bó và cống hiến, cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân vào năm 1973.
Điều đáng quý ở người anh hùng ấy là sau tất cả những chiến công, ông không bao giờ xem mình là người đặc biệt. Trái lại, ông luôn nhắc đến những đồng đội đã cùng mình vượt qua mưa bom, bão đạn, cùng chiến đấu với tử thần để giành lại sự sống cho thương binh. Ông tự nhận mình chỉ là “một viên gạch nhỏ” trong công trình lớn lao mang tên Trường Sơn huyền thoại.
Khi tuổi đã cao, bác sĩ Tạ Lưu vẫn giữ tinh thần làm việc, viết sách, viết báo và sáng tác thơ về đồng đội, về những con người có phẩm chất cao đẹp. Cuộc đời ông là hình ảnh tiêu biểu của người thầy thuốc quân đội: tận tụy, dũng cảm, sáng tạo, nhân ái và luôn đặt tính mạng của đồng đội lên trên sự an nguy của bản thân.
Câu chuyện về Anh hùng Tạ Lưu không chỉ nói về những chiến công của một người bác sĩ trên chiến trường, mà còn làm nổi bật vẻ đẹp của những người lính quân y Trường Sơn – những con người âm thầm đứng giữa ranh giới sinh tử, dùng kiến thức, lòng quả cảm và tình đồng đội để giành lại sự sống.
