TÔI NỢ ANH TÀI MẠNG SỐNG

Nhiều năm đã trôi qua kể từ những ngày chiến đấu ở Lũng Làn, nhưng khi nhắc đến Đồn trưởng Lộc Viễn Tài, Nguyễn Xuân Hòa vẫn nhớ một món nợ mà theo ông, cả cuộc đời này không thể nào quên.

Ông nói:

“Tôi nợ anh Tài mạng sống.”

Câu nói được Báo Thanh Niên ghi lại năm 2023, hơn bốn mươi năm sau trận chiến.

Đằng sau sáu chữ ấy là ký ức về ngày 5 tháng 3 năm 1979.

Hôm đó, Lộc Viễn Tài cùng Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương tiến lên khu vực chiến đấu. Sương mù vùng núi dày đặc, khoảng cách chỉ vài mét đã khó nhìn thấy nhau.

Ba người bố trí thành một tổ chiến đấu.

Lộc Viễn Tài mang khẩu RPD tiến lên phía trước. Hòa và Phương giữ vị trí phía sau, chờ tiếng súng của người Đồn trưởng làm tín hiệu rồi mới đồng loạt nổ súng.

Trận đánh kéo dài.

Sau một thời gian giao chiến, tình thế của ba người trở nên nguy hiểm. Lực lượng đối phương phát hiện vị trí và quay lại bao vây. Trong khi đó, đạn dược của tổ chiến đấu ngày càng ít đi.

Ba người đứng trước một tình thế khó khăn.

Nếu tiếp tục ở lại, nguy cơ cả tổ bị bao vây là rất lớn.

Chính lúc ấy, Lộc Viễn Tài đưa ra quyết định.

Ông yêu cầu Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương rút về phía sau.

Còn mình ở lại.

Đó không phải là một quyết định dễ dàng đối với những người đang cùng chiến đấu. Nhưng trên chiến trường, mệnh lệnh của người chỉ huy phải được chấp hành.

Hòa và Phương bắt đầu rút.

Phía sau họ, Lộc Viễn Tài vẫn còn ở trận địa.

Hai người đi được một quãng nhưng cuộc chiến phía sau chưa dừng lại. Nguyễn Xuân Hòa kể rằng khi đã rút ra khỏi khu vực nguy hiểm, họ vẫn còn nghe thấy tiếng khẩu RPD của người Đồn trưởng vang lên từ phía sau.

Tiếng súng ấy cho họ biết Lộc Viễn Tài vẫn đang chiến đấu.

Rồi có thêm những tiếng nổ.

Sau đó, tiếng súng dần lặng xuống.

Nguyễn Xuân Hòa không nhìn thấy thời khắc người Đồn trưởng hy sinh.

Ông cũng không thể kể chính xác những gì đã xảy ra sau khi mình rời khỏi vị trí, bởi chính Lộc Viễn Tài là người đã ra lệnh cho ông và Phạm Văn Phương rút đi.

Nhưng có một điều Hòa biết rất rõ:

Khi hai người rút lui, Lộc Viễn Tài đã ở lại phía sau.

Và hai người đã sống sót trở về.

Có lẽ vì vậy, sau hơn bốn thập niên, khi được hỏi về người thủ trưởng cũ, Nguyễn Xuân Hòa không dùng những lời dài dòng.

Ông chỉ nói:

“Tôi nợ anh Tài mạng sống.”

Đó là lời của một người lính còn sống dành cho người chỉ huy đã không trở về.

Một câu nói rất ngắn, nhưng chứa trong đó ký ức của cả một buổi chiều trên chiến trường Lũng Làn.

Nếu ngày ấy Lộc Viễn Tài không yêu cầu hai chiến sĩ rút lui, điều gì sẽ xảy ra không ai có thể biết.

Lịch sử không thể được viết bằng những giả định.

Nhưng điều đã xảy ra thì có thể xác định:

Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương rút khỏi vòng vây theo mệnh lệnh của Đồn trưởng. Lộc Viễn Tài ở lại tiếp tục chiến đấu.

Sau ngày 5/3/1979, Hòa trở thành một trong những người mang theo ký ức về những giờ cuối cùng của người Đồn trưởng.

Nhiều năm trôi qua, chiến trường cũ đã đổi khác.

Những người lính trẻ ngày ấy cũng đã bước sang tuổi già.

Nhưng có những ký ức không mất đi theo thời gian.

Đối với Nguyễn Xuân Hòa, ký ức về Lộc Viễn Tài không chỉ là hình ảnh một người chỉ huy gan dạ trên trận địa.

Đó còn là ký ức về người đã lựa chọn ở lại để đồng đội có cơ hội trở về.

Bởi vậy, khi kể lại câu chuyện ấy hơn bốn mươi năm sau, ông vẫn gọi sự sống của mình bằng hai chữ:

“Món nợ.”

Một món nợ không thể trả cho người đã hy sinh.

Chỉ có thể trả bằng cách nhớ về người ấy và kể lại câu chuyện cho những thế hệ sau.

Và chính từ lời kể của người còn sống, quyết định của Lộc Viễn Tài trong buổi chiều 5/3/1979 tiếp tục được lưu lại như một trong những ký ức xúc động nhất về người Đồn trưởng Lũng Làn.