TÔI SỐNG THAY PHẦN ĐỜI CỦA ĐỒNG ĐỘI
Người còn sống mang theo trách nhiệm vô hình: sống sao cho xứng đáng với những người đã ngã xuống.
Có người hỏi tôi: sau chiến tranh, điều gì ám ảnh tôi nhất? Không phải bom đạn, không phải vết thương, mà là câu hỏi: tại sao mình còn sống?
Tôi đã nhiều lần tự hỏi điều đó. Trong tiểu đội ngày ấy, không phải tôi gan dạ nhất, cũng không phải tôi khỏe nhất. Có những người giỏi hơn tôi, tốt hơn tôi, nhưng họ đã nằm lại. Còn tôi, tôi sống.
Sự sống ấy không phải là một đặc ân nhẹ nhàng. Nó là một món nợ.
Tôi hiểu rất rõ điều đó từ ngày trở về quê. Khi tôi cưới vợ, tôi nghĩ đến những người bạn không bao giờ cưới được. Khi tôi sinh con, tôi nghĩ đến những người không kịp để lại một giọt máu. Khi tôi già đi, tôi nghĩ đến những khuôn mặt mãi mãi dừng lại ở tuổi hai mươi.
Có những lúc tôi muốn sống cho riêng mình, quên đi quá khứ. Nhưng không được. Mỗi lần định buông xuôi, tôi lại thấy họ hiện về trong ký ức, lặng lẽ nhìn tôi, không trách móc, chỉ chờ đợi.
Tôi sống tử tế hơn, không phải vì tôi cao thượng, mà vì tôi sợ phụ họ. Tôi cố gắng làm tròn bổn phận của một người chồng, người cha, người công dân, như thể đang sống thêm phần đời của những người không còn cơ hội.
Có lúc mệt mỏi, tôi tự nhủ: “Hải ạ, mày sống thêm một ngày là đồng đội mày sống thêm một ngày.” Nghĩ vậy, tôi lại đứng dậy.
Sống thay phần đời của người khác không phải là sống gấp đôi niềm vui, mà là mang gấp đôi trách nhiệm. Nhưng tôi chấp nhận. Vì đó là cách duy nhất tôi biết để trả món nợ máu xương của chiến tranh.
