“TÔI THÀ LÀM MA ĐẤT ĐẦM DƠI”
Mới 18 tuổi, Tô Thị Tẻ đã dẫn đầu một tổ xung kích trong cuộc đấu tranh của hàng nghìn người dân tại Chi khu Đầm Dơi. Bị bắt, dụ dỗ và tra tấn, chị vẫn kiên quyết không phản bội quê hương, anh dũng hy sinh với khí phách của một người chiến sĩ cách mạng.
ô Thị Tẻ sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước tại xã Tân Đức, huyện Đầm Dơi. Thuở nhỏ, chị tham gia đội ca múa, làm giao liên, canh gác và bảo vệ các cơ sở cách mạng. Năm 16 tuổi, chị được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam và nhanh chóng trở thành một thành viên nòng cốt trong phong trào đấu tranh chính trị ở địa phương.
Đầu năm 1961, tình trạng càn quét, bắt thanh niên đi lính và bắn phá xóm làng khiến lòng căm phẫn của người dân Đầm Dơi dâng cao. Một cuộc đấu tranh trực diện quy mô lớn được tổ chức, thu hút hàng nghìn cụ già, phụ nữ và thanh niên tham gia. Tô Thị Tẻ được giao làm tổ trưởng tổ xung kích gồm chị và hai đồng đội Trần Thị Đầy, Trần Thị Hương.
Sáng ngày 21 tháng 3 năm 1961, hàng nghìn người trên những chiếc xuồng ba lá cùng tiến về Chi khu Đầm Dơi. Khi đoàn xuồng vừa cập bờ, lực lượng đối phương nổ súng và ném lựu đạn để uy hiếp. Giữa tiếng súng và những chiếc xuồng chao đảo, hai đồng đội hỏi chị Tẻ phải làm gì. Chị bình tĩnh yêu cầu mọi người giương cao biểu ngữ, phát loa và tiếp tục tiến lên.
Đoàn người vừa hô khẩu hiệu vừa yêu cầu chấm dứt càn quét, bắn phá và bắt thanh niên đi lính. Dù bị ngăn cản, Tô Thị Tẻ vẫn dẫn đầu đội hình tiến về phía dinh quận. Trong lúc giằng co, chị cùng nhiều người bị bắt, còng tay và giam trong vòng kẽm gai.
Một người từng quen biết chị nhưng đã đầu hàng, trở thành tay sai, tìm cách dụ dỗ chị rời bỏ hàng ngũ cách mạng. Hắn hứa sẽ xin thả nếu chị chấp nhận lấy hắn làm chồng. Tô Thị Tẻ nhìn thẳng vào mặt hắn và đáp rằng chị thà chết trên đất Đầm Dơi chứ không bao giờ phản bội quê hương hay làm vợ một kẻ phản bội.
Trong những ngày bị giam, chị phải chịu nhiều cuộc tra hỏi nhưng không khai báo cơ sở cách mạng. Chị còn lớn tiếng vạch trần tội ác của những kẻ đàn áp nhân dân, động viên những người bị bắt giữ vững tinh thần. Không khuất phục được cô gái 18 tuổi, đối phương đã sát hại chị một cách tàn bạo.
Cũng trong cuộc đấu tranh ấy, mẹ chị là bà Trần Thị Ký đã ngã xuống khi cùng đoàn người tiến về Chi khu Đầm Dơi. Hai mẹ con cùng hy sinh nhưng tinh thần bất khuất của họ đã tiếp thêm sức mạnh cho phong trào đấu tranh chính trị ở Cà Mau. Câu nói của Tô Thị Tẻ – “Tôi thà làm ma đất Đầm Dơi chớ không bao giờ phản bội quê hương” – trở thành lời thề son sắt của người con gái miền cực Nam Tổ quốc.
